Η γέννηση ενός Αρχιπελάγους

Από τις 19 Φεβρουαρίου μέχρι τις 30 Μαΐου 2013 πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη, στο Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας ΝΟΗΣΙΣ, η έκθεση Αιγαίον, η γέννηση ενός Αρχιπελάγους, στην οποία παρουσιάζεται η γένεση και η γεωλογική εξέλιξη του Αιγαίου Πελάγους.

Η έκθεση οργανώθηκε από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου με τη συνεργασία του Μουσείου Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η επιστημονική εποπτεία ανήκει στον αναπληρωτή καθηγητή του Πανεπιστημίου Αιγαίου και διευθυντή του μουσείου της Λέσβου Νίκο Ζούρο.



Άποψη της αίθουσας του Απολιθωμένου Δάσους - Φωτό: Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Λέσβου

Η έκθεση απλώνεται σε 850 τμ και αποτελείται από τρεις ενότητες με σημαντικά εκθέματα, φωτογραφίες, αναπαραστάσεις και οπτικοακουστικό υλικό, που εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε το αρχιπέλαγος και την εξέλιξη της ζωής στο θαλάσσιο περιβάλλον, τις ακτές και τα νησιά του.

Στην πρώτη ενότητα παρουσιάζεται η γεωλογική ιστορία της περιοχής από τη Θάλασσα της Τηθύος που κάλυπτε σε μεγάλη έκταση τη στεριά εκατομμύρια χρόνια πριν οι γεωλογικές ανακατατάξεις φέρουν στην επιφάνεια την Αιγαιίδα , που έδωσε με την καταβύθισή της τη θέση της στο Αιγαίο Πέλαγος.

Το σημαντικότερο έκθεμα είναι ένας απολιθωμένος κορμός με μήκος 12 μέτρα, πιθανόν από βαλανιδιά. Βρέθηκε στην περιοχή της Ερεσσού στην Λέσβο και έχει ηλικία 18,5 εκατομμύρια χρόνια.

Στη δεύτερη ενότητα παρουσιάζεται η εξέλιξη κατά τη μακρά διαδικασία των εκρήξεων των ηφαιστείων του Αιγαίου . Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν δύο λίθινα κομμάτια ηφαιστειακής στάχτης με απολιθωμένα φύλλα δέντρων.
• Το ένα είναι από το Σίγρι της Λέσβου με φύλλα από τα είδη των δέντρων που υπήρχαν στο υποτροπικό δάσος του Αιγαίου, που καλύφθηκε από ηφαιστειακή τέφρα πριν από 18,5 εκατομμύρια χρόνια.
• Το άλλο είναι από τη Σαντορίνη με φύλλα ελιάς πριν από 60.000 χρόνια.

Στην τρίτη ενότητα παρουσιάζονται φυτικά και ζωικά απολιθώματα, που δείχνουν τη μεγάλη βιοποικιλότητα του Αιγαίου. Μεταξύ άλλων:
• Απολιθωμένοι κορμοί από σεκόιες, τα πανύψηλα δέντρα που είναι γνωστά από το Όρεγκον και την Καλιφόρνια των ΗΠΑ και υπήρχαν πριν από 20 εκατομμύρια χρόνια στη Λέσβο. Επίσης, κατάλοιπα από φοίνικα, κανέλα και κουνιχάνια, ένα δέντρο που φύεται σήμερα σε υποτροπικά κλίματα.
• Απολιθώματα ζώων που έζησαν πριν από 9 έως 16 εκατομμύρια χρόνια. Όπως μια κοντόλαιμη καμηλοπάρδαλη από τη Χίο, ένα κρανίο αντιλόπης από τη Σάμο, ένας νάνος ελέφαντας από την Τήλο και άλλα.
• Αμμωνίτες, ένα είδος οστράκων που βρέθηκαν στην Χίο. Ζούσαν στη Θάλασσα της Τηθύος και έχουν ηλικία 245 εκατομμυρίων ετών.

Εκτίθενται επίσης τρία εκμαγεία κρανίων που δείχνουν την εξέλιξη του ανθρώπου: του μακεδονικού ουρανοπίθηκου πριν από 9,5 εκατομμύρια χρόνια, του πεντελικού μεσοπίθηκου πριν από 9 – 7,1 εκατομμύρια χρόνια και του περίφημου ανθρώπου των Πετραλώνων, από το σπήλαιο των Πετραλώνων της Χαλκιδικής.