Γεωγραφία

Η γεωλογία της Ευρώπης

Η Ευρώπη είναι μικρή σε έκταση σε σχέση με τις άλλες ηπείρους. Γεωλογικά είναι μια περιοχή ομαλή χωρίς απόκρημνα βουνά - αν σκεφτούμε μάλιστα τα βουνά άλλων ηπείρων. Οι οροσειρές που σχηματίστηκαν τελευταίες κατά τη γεωλογική εξέλιξη του πλανήτη μας είναι πολύ πιο ψηλές και απότομες, επειδή δεν έχουν υποστεί σε μεγάλο βαθμό διάβρωση. Στην Ευρώπη εμφανίζονται όλες οι διαβαθμίσεις της διαβρωτικής διαδικασίας, διότι τα τμήματά της σχηματίστηκαν σε διαφορετικές γεωλογικές περιόδους. Γι' αυτό και η μορφολογία του εδάφους της παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία.

Το παλαιότερο τμήμα είναι η Βαλτική Ασπίδα στα βορειονατολικά. Δηλαδή, σύμφωνα με τα νεώτερα γεωγραφικά δεδομένα, το ευρωπαϊκό κομμάτι της Ρωσίας, οι χώρες της Βαλτικής, το νότιο κομμάτι της Σκανδιναβίας και ο βυθός του Ατλαντικού βόρεια και βορειοδυτικά από τα Βρετανικά Νησιά. Όλ' αυτά είναι η Αρχαιοευρώπη, που σχηματίστηκε πριν από τον Παλαιοζωικό Αιώνα - μ' άλλα λόγια, τουλάχιστον πριν από 550 - 600 εκατομμύρια χρόνια.

Κατόπιν, πριν από 450 - 500 εκατομμύρια.χρόνια, σχηματίστηκε η Παλαιοευρώπη. Δηλαδή, το μεγαλύτερο τμήμα των Βρετανικών Νησιών, το βόρειο κομμάτι της Σκανδιναβίας και η ακτογραμμή από την Ολλανδία ώς την Πολωνία. Ύστερα, στα μέσα του Παλαιοζωικού Αιώνα, άρχισε να σχηματίζεται η Μεσοευρώπη. Το νότιο τμήμα της Αγγλίας, μεγάλο τμήμα της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης και σχεδόν ολόκληρη η Ιβηρική Χερσόνησος.

Αλπική ΟρογένεσηΠριν από 60 εκατομμύρια χρόνια άρχισε η κύρια Αλπική Ορογένεση, που ολοκληρώθηκε πριν από 20 εκατομμύρια χρόνια. Τότε σχηματίστηκαν τα ψηλά βουνά της Νότιας Ευρώπης, οι Άλπεις στο κέντρο, τα Πυρηναία στα δυτικά και οι οροσειρές της Βαλκανικής και της Ιταλικής Χερσονήσου στα ανατολικά..

Η γεωλογική γένεση της Ευρώπης περιλαμβάνει και άλλες δευτερογενείς μεταβολές, που οφείλονται στην κίνηση των παγετώνων στις ακτές, στη ροή των ποταμών στο εσωτερικό και στην επίδραση από τις μετεωρολογικές συνθήκες. Γεωμορφολογικά, λοιπόν, η Ευρώπη διακρίνεται σε τρεις περιοχές. Στην Βόρεια και Κεντροδυτική Ευρώπη με μέτρια σε ύψος διαβρωμένα βουνά και μεγάλες πεδιάδες στα νότιά τους, στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη με απέραντες πεδιάδες και στη Νότια Ευρώπη με βουνά που φτάνουν κοντά στη θάλασσα και λίγες πεδιάδες. Στη Νότια Ευρώπη βρίσκεται η Ελλάδα. Στη νοτιοανατολική άκρη της ηπείρου.

Το νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ευρώπης είναι η Πούντα Μαροκί ή Πούντα ντε Ταρίφα στην Ισπανία. Αλλά, αν λάβουμε υπόψη μας τις θάλασσες και τα νησιά, το νοτιότερο ευρωπαϊκό άκρο είναι το νησί Γαύδος νότια από την Κρήτη, ένα από τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά νησιά.

Ένα πρόσθετο στοιχείο, που κάνει την Ευρώπη να ξεχωρίζει από τις άλλες ηπείρους, είναι το μήκος των ακτών της. Οι ευρωπαϊκές ακτές είναι πιο πολύ διαμελισμένες και έχουν μήκος 78.000 χιλιόμετρα. Από αυτό το μήκος οι ελληνικές ακτές καλύπτουν 16.000 χιλιόμετρα.

Χαρακτηριστικό είναι ότι το 28% του ευρωπαϊκού εδάφους βρίσκεται σε χερσονήσους. Η Σκανδιναβική Χερσόνησος έχει έκταση 800.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, η Ιβηρική Χερσόνησος 584.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και η Βαλκανική Χερσόνησος 468.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η Ελληνική Χερσόνησος, το νοτιότερο άκρο της Βαλκανικής, έχει έκταση 131.944 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Το 7% του ευρωπαϊκού εδάφους είναι νησιά, μεγάλα και μικρά. Σημαντικό μέρος αυτούπό το ποσοστό καλύπτουν τα ελληνικά νησιά, που είναι 9.835