Το σταυροδρόμι της ανατολικής Μεσογείου!

Κρήτη - γενικές πληροφορίες

Η Κρήτη! Μεγάλη και ωραία, ιστορική και διάσημη, παραδοσιακή και σύγχρονη! Ανάμεσα στο Αιγαίο και το Λιβυκό Πέλαγος! Στο σταυροδρόμι της Ανατολικής Μεσογείου!
Πόλεις και λιμάνια, γραφικά χωριά, φυσικές ομορφιές! Κόλποι και χερσόνησοι, παραλίες και νησάκια ολόγυρα κοντά στις ακτές! Ψηλά βουνά και οροπέδια, σπηλιές και φαράγγια! Πεδιάδες με εύφορη γη! Λάδι, κρασί και προϊόντα βάση της περίφημης Κρητικής διατροφής! Και μια ρακή σε κάθε βήμα στην φιλόξενη γη!

Η Κρήτη! Δυναμικό παρόν, πλούσιο παρελθόν! Μακραίωνη ιστορία! Μινωικός Πολιτισμός! Κνωσσός! Αρχαιολογικοί χώροι, ιστορικές περιοχές, μοναστήρια, βενετσιάνικα κάστρα! Κατακτητές και συνεχείς εξεγέρσεις για ελευθερία! Γενέτειρα μεγάλων ανθρώπων!

Η Κρήτη! Ο μεγάλος τουριστικός προορισμός! Χρειάζεται χρόνος για να τη γνωρίσουμε όλη. Αλλά αξίζει κάθε στιγμή!

Θέση

Η Κρήτη βρίσκεται στα νότια του Αιγαίου Πελάγους. Βόρεια βρέχεται από το Κρητικό Πέλαγος, ανατολικά από το Καρπάθιο Πέλαγος, νότια από το Λιβυκό Πέλαγος και δυτικά από το Μυρτώο Πέλαγος.
Έχει έκταση 8.336 τχλμ. Είναι το μεγαλύτερο νησί της Ελλάδος, το πέμπτο της Μεσογείου και το ενδέκατο της Ευρώπης.
Έχει σχήμα μακρόστενο από τα δυτικά προς τα ανατολικά με μήκος 255 χλμ. Το μεγαλύτερο πλάτος είναι 55 χλμ στο κεντρικό τμήμα από το ακρωτήριο Δίον μέχρι το ακρωτήριο Λίθινο και το μικρότερο 12 χλμ στο ανατολικό τμήμα στον ισθμό της Ιεράπετρας.

Βουνά και φαράγγια

Η Κρήτη έχει ορεινό χαρακτήρα. Η διαμόρφωση του εδάφους οφείλεται σε τρεις ορεινούς όγκους. Από δυτικά προς ανατολικά τα Λευκά Όρη (2.452 μ), την Ίδη ή Ψηλορείτη (2.456 μ) και τη Δίκτη (2.148 μ). Οκτώ κορυφές είναι πάνω από 2.000 μ και δώδεκα πάνω από 1.500 μ.
Τα κρητικά βουνά είναι πλούσια σε ομοφιές και γεωμορφολογικούς σχηματισμούς. Κοιλάδες και οροπέδια, φαράγγια και σπήλαια.
Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά τους είναι τα μεγάλα εύφορα οροπέδια, όπως ο Ομαλός, η Νίδα και το Οροπέδιο Λασιθίου.
Γνωστά από τα αρχαία χρόνια είναι τα σπήλαια, κυρίως το Ιδαίο Άντρο, όπου κατά τη μυθολογία γεννήθηκε ο Δίας, και το Δικταίο Άντρο .
Πανέμορφα είναι τα φαράγγια. Το πιο φημισμένο, το Φαράγγι της Σαμαριάς, είναι εθνικός δρυμός και αποτελεί δημοφιλή προορισμό πεζοπόρων από όλο τον κόσμο. Τα πιο γνωστά από τα άλλα φαράγγια είναι το φαράγγι του Ίμβρου, το Κουρταλιώτικο φαράγγι, το φαράγγι Πλατανιά και το φαράγγι των Νεκρών.
Η Κρήτη δεν έχει μεγάλα ποτάμια. Τα μεγαλύτερα είναι ο Ιεροπόταμος, ο Κοίλιαρης, ο Αναποδιάρης, ο Αλμυρός και ο Μέγας Ποταμός. Υπάρχουν δύο μικρές λίμνες. Και οι δύο στα δυτικά, στην περιοχή των Χανίων. Η Κουρνάς και η Αγιά. Στα ανατολικά η λίμνη Βουλισμένη στην ακτή του Αγίου Νικολάου είναι ενωμένη με την θάλασσα.

Ανάμεσα στα βουνά και τις παραλιακές περιοχές σχηματίζονται εύφορες πεδιάδες. Η μεγαλύτερη είναι ο κάμπος της Μεσαράς στο κεντρικό τμήμα προς νότο.

Η ακτογραμμή της Κρήτης έχει μήκος 1.046 χλμ. Οι ακτές είναι πολύ διαμελισμένες σχηματίζοντας κόλπους, όρμους και πολλά ακρωτήρια. Περισσότερο διαμελισμένες είναι η βόρεια και η δυτική ακτή και λιγότερο η ανατολική και η νότια. Γύρω από την Κρήτη υπάρχουν ογδόντα ένα νησάκια. Νότια είναι το νησί Γαύδος, το νοτιότερο σημείο της Ευρώπης.

Μοναδική είναι η διαμόρφωση της ακτής στην βορειοδυτική άκρη της Κρήτης. Μια μακρόστενη χερσόνησος, η Γραμβούσα, μπαίνει βαθιά στη θάλασσα καταλήγοντας στο νησάκι Άγρια Γραμβούσα. Στη δυτική πλευρά σχηματίζεται ο όρμος Γραμβούσα. Κατεβαίνοντας τη δυτική ακτή της Κρήτης υπάρχουν τα Λιβάδια, το Σφηνάρι και άλλοι όρμοι με ωραίες παραλίες και πολλά ακρωτήρια και νησάκια.
Ανατολικά από την χερσόνησο της Γραμβούσας, μια άλλη μακρόστενη χερσόνησος, η Ροδωπού, μπαίνει βαθιά στη θάλασσα καταλήγοντας στο ακρωτήριο Σπάθα, το βορειότερο της Κρήτης. Οι δύο χερσόνησοι κλείνουν ανάμεσά τους τον Κόλπο του Κισσάμου. Στον μυχό του είναι το λιμάνι Καστέλλι ή Κίσσαμος.

Ανατολικά από τη Ροδωπού σχηματίζεται μια άλλη μεγάλη χερσόνησος, το ιστορικό Ακρωτήρι. Ανάμεσά τους απλώνεται ο μεγάλος ανοιχτός κόλπος των Χανίων. Στον ανατολικό μυχό, στο λαιμό της χερσονήσου, είναι η πόλη των Χανίων. Από τη άλλη μεριά, στο βάθος ενός καταπληκτικού όρμου, που σχηματίζεται από τη νότια ακτή του Ακρωτηρίου και την βόρεια ακτή της Κρήτης, είναι το λιμάνι της Σούδας, ένα από τα ασφαλέστερα φυσικά λιμάνια της Μεσογείου.

Από τον όρμο της Σούδας η ακτή φτάνει ανατολικά στο ακρωτήριο Δρέπανο. Από κει στρέφεται νότια σχηματίζοντας τον όρμο του Αλμυρού και συνεχίζεται πάλι ανατολικά σχεδόν σε ευθεία γραμμή, περνάει από το Ρέθυμνο και φτάνει στο ακρωτήριο Σταυρός στο κέντρο της Κρήτης.
Λίγο μετά το ακρωτήριο Σταυρός η ακτή στρέφεται νότια σχηματίζοντας τον κόλπο του Ηρακλείου, όπου κυριαρχεί η πρωτεύουσα της Κρήτης Ηράκλειο και το λιμάνι του. Η ακτή συνεχίζεται σε ευθεία, σχηματίζει τον κόλπο των Μαλίων και φτάνει στο ακρωτήριο Άγιος Ιωάννης. Εκεί στρέφεται πάλι νότια, περνάει από την φημισμένη παραλία Ελούντα και το πασίγνωστο νησάκι Σπιναλόγκα και σχηματίζει τον κόλπο Μιραμπέλλου, όπου είναι η πόλη και το λιμάνι του Αγίου Νικολάου. Μετά παίρνει βορειοανατολική κατεύθυνση, περνάει από τον όρμο της Σητείας με την πόλη και το λιμάνι της Σητείας και καταλήγει στο ακρωτήριο Σίδερος, το βορειοανατολικό άκρο της Κρήτης.
Νότια από το ακρωτήριο Σίδερος στην ανατολική ακτή απλώνεται η παραλία Βάι με το φημισμένο φοινικόδασος. Νοτιότερα σχηματίζονται οι όρμοι Γκράντες, Καρούμπες και Ζάκρου.

Η νότια ακτή έχει μόνον ένα μεγάλο κόλπο στο κέντρο, τον κόλπο της Μεσαράς, αλλά πολλούς μικρούς όρμους με ωραίες παραλίες. Μεγαλύτερος όρμος στην ανατολική πλευρά είναι ο Γούδουρας από όπου πηγαίνουμε νότια στο νησάκι Κουφονήσι. Δυτικά είναι η μοναδική πόλη της νότιας ακτής, η Ιεράπετρα από όπου πηγαίνουμε στο φημισμένο για τις αμμουδιές του νησάκι Χρυσή. Δυτικά είναι ο Μύρτος, η Άρβη, ο Κερατόκαμπος, οι Τρεις Εκκλησιές, ο Λέντας και οι Καλοί Λιμένες μέχρι το ακρωτήριο Λίθινο, το νοτιότερο άκρο της Κρήτης.

Από το ακρωτήριο Λίθινο η ακτή στρέφεται βόρεια προς το εσωτερικό, περνάει από τα φημισμένα Μάταλα και σχηματίζει τον μεγάλο κόλπο της Μεσαράς, όπου καταλήγει η ομώνυμη μεγάλη πεδιάδα της Κρήτης. Στον μυχό του κόλπου είναι η Αγία Γαλήνη από όπου η ακτή στρέφεται πάλι δυτικά. Περνάει από τον Άγιο Παύλο, τον Πλακιά, την Χώρα Σφακίων, την Αγία Ρουμέλη, τη Σούγια, την Παλαιοχώρα και καταλήγει στη νοτιοδυτική άκρη της Κρήτης όπου βρίσκεται το πανέμορφο Ελαφονήσι.

Ορισμένες φυσικές περιοχές της Κρήτης και μερικά νησάκια είναι προστατευόμενες περιοχές για περιβαλλοντικούς λόγους.
Η πιο γνωστή περιοχή είναι το φημισμένο Φαράγγι της Σαμαριάς στη Δυτική Κρήτη, που αποτελεί εθνικό δρυμό και βιότοπο παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Πασίγνωστο είναι το Φοινικόδασος στο Βάι κοντά στη Σητεία στην Ανατολική Κρήτη, που προστατεύεται ως αισθητικό δάσος. Είναι το μεγαλύτερο φυσικό φοινικόδασος στην Ευρώπη.

Προστατευόμενες περιοχές είναι επίσης το Φαράγγγι Ριχτής για την πολυμορφία του τοπίου, το Ελαφονήσι στη νοτιοδυτική άκρη της Κρήτης για το φυσικό περιβάλλον, οι Διονυσάδες στην βορειονατολική ακτή κοντά στο Βάι για τον ζωικό και φυτικό κόσμο και το νησάκι Χρυσή νότια από την Ιεράπετρα, στο οποίο υπάρχει το μεγαλύτερο φυσικό δάσος λιβανέζικων κέδρων στην Ευρώπη.

Η Κρήτη έχει πλούσια χλωρίδα και πανίδα. Από τα λουλούδια ξεχωρίζει η ορχιδέα Ophrys cretica. Υπάρχουν διακόσια και πλέον είδη ορχιδέας και ανάμεσά τους δεκατέσσερις ποικιλίες της Ophrys cretica. Υπάρχουν επίσης πολλά βότανα. Ανάμεσά τους μερικά σπάνια ενδημικά είδη, όπως το κρητικό δίκταμο και η μαλοτήρα.
Στην πανίδα της Κρήτης ξεχωρίζει το κρι-κρι (ο κρητικός αίγαγρος), που είναι προστατευόμενο είδος και ζει στο Φαράγγι της Σαμαριάς και στα νησάκια Άγιοι Θεόδωροι (Θοδωρού), Δίας και Άγιοι Πάντες στην βόρεια ακτή.

Προστατευόμενο είδος είναι και οι θαλάσσιες χελώνες – η πράσινη χελώνα και η χελώνα καρέττα-καρέττα – που φτιάχνουν τις φωλιές τους και γεννούν στις αμμουδιές των Χανίων και του Ρεθύμνου στην βόρεια ακτή και του κόλπου της Μεσαράς στη νότια ακτή.

Η Κρήτη βρίσκεται σε δύο κλιματικές ζώνες. Το μεγαλύτερο μέρος της είναι στη ζώνη της Μεσογείου με εύκρατο κλίμα. Το νότιο τμήμα βρίσκεται στη ζώνη της Βόρειας Αφρικής και έχει μεγαλύτερες θερμοκρασίες.
Το καλοκαίρι η μέση θερμοκρασία κυμαίνεται από 25 έως 30 βαθμούς Κελσίου. Υπάρχουν και μεγαλύτερες ζέστες, αλλά συνήθως η μέση θερμοκρασία είναι χαμηλότερη από την ηπειρωτική Ελλάδα.

Στη νότια ακτή και την πεδιάδα της Μεσαράς οι ηλιόλουστες ημέρες είναι περισσότερες και οι θερμοκρασίες την καλοκαιρινή περίοδο υψηλότερες.
Τον χειμώνα ο καιρός είναι αρκετά ήπιος και υγρός. Οι βροχές είναι αρκετές κυρίως στη δυτική περιοχή. Συχνά χιονίζει στα ορεινά, αλλά σπάνια στις πεδινές περιοχές.
Η ατμόσφαιρα μπορεί να είναι αρκετά υγρή. Η σχετική υγρασία εξαρτάται από την απόσταση ενός τόπου από τη θάλασσα.

Οι κλιματικές συνθήκες ευνόησαν την ανάπτυξη του αγροτικού τομέα από τα παλιά χρόνια. Φημισμένα είναι το ελαιόλαδο και τα κρασιά της Κρήτης. Βασικά προϊόντα είναι, επίσης, τα φρούτα και τα λαχανικά. Οι κλιματικές συνθήκες στα νότια του κάμπου της Μεσσαράς δίνουν τη δυνατότητα για την παραγωγή ποιοτικά άριστων προϊόντων όλο το χρόνο. Πασίγνωστα είναι τα Κρητικά τυριά μυζήθρα, ανθότυρος, κεφαλοτύρι και γραβιέρα και φημισμένο το Κρητικό μέλι. Όλα αυτά μαζί με τα όσπρια και τους ξηρούς καρπούς συνθέτουν την περίφημη Κρητική διατροφή, η οποία ύστερα από μελέτες αναγνωρίστηκε ως η πλέον υγιεινή διατροφή διεθνώς.

Η Κρήτη και τα γύρω κοντινά νησιά αποτελούν μία από τις δεκατρείς διοικητικές περιφέρειες της Ελλάδας. Η Περιφέρεια Κρήτης αποτελείται από τέσσερις περιφερειακές ενότητες. Από τα δυτικά προς τα ανατολικά τα Χανιά, το Ρέθυμνο, το Ηράκλειο και το Λασίθι. Με την τελευταία διοικητική μεταρρύθμιση οι δήμοι του νησιού είναι εικοσιτέσσερις.
Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 η Κρήτη έχει 621.340 κατοίκους. Υπάρχουν έξι πόλεις, όλες λιμάνια, πέντε στην βόρεια ακτή και μία στη νότια ακτή.

Μεγαλύτερη πόλη και πρωτεύουσα είναι το Ηράκλειο στο κεντρικό τμήμα με 130.914 κατοίκους. Κέντρο της Δυτικής Κρήτης είναι τα Χανιά με 53.373 κατοίκους. Ανάμεσά τους είναι το Ρέθυμνο με 27.868 κατοίκους.

Κέντρο της Ανατολικής Κρήτης είναι ο Άγιος Νικόλαος με 19.462 κατοίκους. Στην βορειοδυτική ακτή είναι η Σητεία με 14.338 κατοίκους και στη νότια ακτή η Ιεράπετρα με 23.707 κατοίκους.

Η Κρήτη διατηρεί τα χαρακτηριστικά της πολιτιστικής της κληρονομιάς, στην οποία ξεχωριστή θέση έχουν η ποίηση και η μουσική, συνδεδεμένες στις περίφημες μαντινάδες με τη συνοδεία της κρητικής λύρας και του λαούτου. Πασίγνωστοι είναι και οι χοροί της, όπως ο πεντζοζάλης.
Οι Κρητικοί είναι πολύ υπερήφανοι για το νησί και τα έθιμά τους και αυτό αποτυπώνεται στην καθημερινή ζωή, ακόμη και στο παραδοσιακό ντύσιμο. Συχνά οι άνδρες φορούν ψηλές μπότες, τα στιβάνια, βράκα μέσα στις μπότες μέχρι το γόνατο, μαύρο πουκάμισο και μαντήλι τυλιγμένο στην κεφαλή ή γύρω από τους ώμους. Χρειάζεται πολύς χώρος για να μιλήσουμε για τα ήθη και τα έθιμα των Κρητικών. Παροιμιώδης είναι επίσης η φιλοξενία τους.

Η Κρήτη είναι η γενέτειρα μεγάλων μορφών της πολιτικής, των επιστημών και της τέχνης. Από την εποχή της Αναγέννησης – ο Βιτσέντζος Κορνάρος με τον Ερωτόκριτο, ο Γεώργιος Χορτάτσης με την Ερωφίλη, οι ζωγράφοι της περίφημης Κρητικής Σχολής, ο Δομίνικος Θεοτοκόπουλος, ο El Greco, που μετέφερε την φλόγα της δημιουργίας του στην Ευρώπη. Και μέχρι τα νεώτερα χρόνια – ο μεγάλος πολιτικός Ελευθέριος Βενιζέλος, ο μεγάλος διανοητής και συγγραφέας Νίκος Καζαντζάκης, ο μεγάλος ποιητής Οδυσσέας Ελύτης, βραβείο Νόμπελ, και πολλοί άλλοι. Ο κατάλογος είναι μακρύς μέχρι τις μέρες μας.

Η Κρήτη έχει καθημερινή ακτοπλοϊκή σύνδεση με τον Πειραιά και αεροπορική σύνδεση με την Αθήνα.
Τα κύρια λιμάνια του νησιού είναι το Ηράκλειο, η Σούδα στα Χανιά, το Ρέθυμνο, ο Άγιος Νικόλαος και η Σητεία. Υπάρχουν επίσης συνδέσεις με νησιά των Κυκλάδων και με την Κάσο, την Κάρπαθο και τη Ρόδο. Το Καστέλλι Κισσάμου συνδέεται με φέριμποτ από τον Πειραιά με τα λιμάνια της Νότιας Πελοποννήσου, τα Κύθηρα και τα Αντικύθηρα.

Στην Κρήτη υπάρχουν τρία αεροδρόμια. Τα διεθνή αεροδρόμια «Νίκος Καζαντζάκης» του Ηρακλείου και «Δασκαλογιάννης» των Χανίων και το νεώτερο και μικρότερο αεροδρόμιο της Σητείας, όπου γίνονται και διεθνείς πτήσεις τσάρτερ.
Υπάρχουν αεροπορικές συνδέσεις με την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τη Σαντορίνη, τη Ρόδο και τη Λάρνακα.

Το οδικό δίκτυο του νησιού είναι καλά ανεπτυγμένο, ιδιαίτερα στο βόρειο τμήμα, και οδηγεί σχεδόν παντού. Με τον βόρειο οδικό άξονα συνδέονται οι μεγαλύτερες πόλεις.

Στις μεγάλες πόλεις υπάρχει αστική συγκοινωνία. Υπεραστικά λεωφορεία συνδέουν τις μεγάλες πόλεις μεταξύ τους και με τις κωμοπόλεις και τα χωριά. (ΚΤΕΛ Ηρακλείου – Λασιθίου και ΚΤΕΛ Χανίων - Ρεθύμνου).

Το όνομα

Όπως σε όλες τις περιοχές με μεγάλη αρχαία παράδοση, έτσι και στην Κρήτη η μυθολογία έχει τη δική της άποψη για την προέλευση του ονόματους του νησιού παράλληλα με την ιστορία και την ετυμολογία. Αλλά και πάλι υπάρχουν διάφορες εκδοχές.
Κρήτη ονομαζόταν μία από τις Εσπερίδες, όπως και μία από τις νύμφες που παντρεύτηκε ο Άμμων Δίας. Κρήτη ονομαζόταν επίσης η σύζυγος του βασιλιά Μίνωα. Κρης ονομαζόταν ο γιος του Δία και της νύμφης Ίδα. Το υψηλότερο βουνό της Κρήτης έχει το όνομα της μητέρας της, Ίδη ή Ψηλορείτης.

Το νησί αναφέρεται πρώτη φορά ως Kaptara σε κείμενα του 18ου αιώνα πΧ της ασσυριακής πόλης Mari. Αργότερα αναφέρεται σε νεο-ασσυριακούς δέλτους και στην Αγία Γραφή ως Kaphtor. Πολύ πιο γνωστό είναι το όνομα Keftiu που του έδωσαν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι. Αυτές οι ονομασίες μοιάζουν με το όνομα του νησιού κατά τη Μινωική εποχή.
Το σημερινό όνομα εμφανίζεται τη Μυκηναϊκή εποχή στη Γραμμική Γραφή Β. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα το όνομα Κρήτη αναφέρεται πρώτη φορά από τον Όμηρο στην Οδύσσεια. Άγνωστη είναι η ετυμολογία. Υπάρχει η άποψη ότι προέρχεται από τη λουβική λέξη kursatta (kursawar σημαίνει νησί και kursattar σημαίνει κοπή ή σχίζα). Στη Λατινική γλώσσα το όνομα ήταν Creta.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι περιπέτειες του ονόματος κατά την αραβική κατοχή του νησιού, όπως και αργότερα κατά την ενετική κατοχή.

Αρχικά η αραβική ονομασία της Κρήτης ήταν Iqrīṭiš. Μετά την κατάληψη του νησιού από τους Άραβες της Ανδαλουσίας και την ίδρυση του Εμιράτου της Κρήτης, η νέα πρωτεύουσα στο κέντρο της βόρειας ακτής ονομάστηκε Rabḍ al-ḫandaq, Χάνδαξ ή Χάνδακας, λόγω του μεγάλου χαντακιού που περιέβαλλε την οχύρωσή της. Με αυτό το όνομα έγινε γνωστή η πόλη, το σημερινό Ηράκλειο. Επιπλέον αυτό οδήγησε και στην ενετική εκδοχή Candia, που επικράτησε επίσης για το νησί. Από αυτήν προήλθαν η γαλλική ονομασία Candie και η αγγλική Candy ή Candia. Την οθωμανική εποχή η Κρήτη ονομαζόταν Girit.

Η Κρήτη είναι από τις περιοχές με πλούσια μυθική παράδοση. Όταν την αναφέρει πρώτος, ο Όμηρος λέει, «Ο Δίας τον Μίνωα πρώτα εγέννησε, που αφέντεψε την Κρήτη».
Ο Δίας γεννήθηκε στο Ιδαίον Άντρον. Όταν μεγάλωσε, ένας από τους πολλούς έρωτές του ήταν η Ευρώπη. Την απήγαγε από την Φοινίκη, πήγαν στην Κρήτη και κάτω από τον αειθαλή πλάτανο της αρχαίας πόλης Γόρτυς ολοκλήρωσαν τον έρωτά τους. Ο πλάτανος της Γόρτυνος εξακολουθεί να υπάρχει.
Η Ευρώπη γέννησε τρεις γιους, τον Μίνωα, τον Ραδάμανθυ και τον Σαρπηδόνα. Ο Μίνωας έγινε βασιλιάς, κυριάρχησε στο νησί, παντρεύτηκε τη μάγισσα Πασιφάη, αδελφή της Καλυψώς και της Κίρκης, και έχτισε ένα ναό του Ποσειδώνα. Ήταν έτοιμος να θυσιάσει στον θεό της θάλασσας ένα μεγάλο λευκό ταύρο, αλλά ήταν τόσο όμορφος, ώστε ο βασιλιάς θυσίασε στη θέση του έναν άλλο ταύρο.

Ο Ποσειδώνας θύμωσε και έκανε την Πασιφάη να ερωτευτεί τον ωραίο ταύρο. Η Πασιφάη κρύφτηκε σε ένα ξύλινο ειδώλιο αγελάδας που έφτιαξε ο Δαίδαλος, ικανοποίησε τον πόθο της και γέννησε τον Μινώταυρο, που ήταν μισός άνθρωπος και μισός ταύρος. Ο Μίνωας έκλεισε τον Μινώταυρο στον Λαβύρινθο, που κατασκεύασε ο Δαίδαλος, και υποχρέωσε τους Αθηναίους να στέλνουν κάθε χρόνο δέκα νέους και δέκα νέες για να τρέφεται το θηρίο. Η θυσία συνεχίστηκε μέχρι την ημέρα που ήρθε ο Θησέας, σκότωσε τον Μινώταυρο και με την βοήθεια του μίτου της Αδιάδνης βγήκε από τον Λαβύρινθο.
Γοητευτικός είναι επίσης ο γνωστός μύθος της απόδρασης του Δαίδαλου και του γιου του Ίκαρου από την Κρήτη με τα φτερά από κερί που έφτιαξε ο Δαίδαλος.

Εκτός από το Ιδαίον Άντρον αναφέρονται και άλλα σπήλαια της Κρήτης που χρησιμοποιήθηκαν για την ανατροφή του Δία, κυρίως το Δικταίον Άντρον. Υπάρχουν κι άλλοι μύθοι για τον πατέρα των θεών. Κάποτε, όταν είδε τους πατριώτες του να κυνηγούν τους αγαπημένους του αίγαγρους, θύμωσε και με έναν από τους κεραυνούς του δημιούργησε στη θάλασσα μια τεράστια σαύρα για να τους τιμωρήσει. Μετά από παράκληση του Ποσειδώνα άλλαξε γνώμη, έριξε δυο παξιμάδια και όταν η σαύρα γύρισε να τα φάει, της έριξε έναν άλλο κεραυνό. Η σαύρα πέτρωσε και έγινε το νησάκι Δία ή Ντία, που φαίνεται από την Κνωσσό. Μαζί της πέτρωσαν και τα παξιμάδια και έγιναν τα νησάκια Παξιμάδι και Πεταλίδι.
Μια εκδοχή της μυθολογίας λέει ότι στα νησάκια γεννήθηκαν η Άρτεμις και ο Απόλλων. Η μητέρα τους Λητώ λατρευόταν στην Φαιστό. Σύμφωνα με άλλο μύθο η Αθηνά πλύθηκε στη λίμνη Βουλισμένη στον κόλπο Μιραμπέλου.
Τα δύο νησάκια Λευκαί στον κόλπο της Σούδας, που σήμερα ονομάζονται Σούδα και Λέων, δημιουργήθηκαν από ένα μουσικό διαγωνισμό μεταξύ των Σειρήνων και των Μουσών. Σύμφωνα με την πιο γνωστή εκδοχή οι Σειρήνες ηττήθηκαν και από τη στενοχώρια τους έχασαν τα φτερά τους, έγιναν λευκές και έπεσαν στα Άπτερα, όπου έγιναν τα νησάκια Λευκαί.

Δεν υπάρχουν ζώα επικίνδυνα για τον άνθρωπο στην Κρήτη κι αυτό κατά τον μύθο οφείλεται στον Ηρακλή, ο οποίος σε έναν από τους άθλους του ήρθε στο νησί και πήρε τον Κρητικό ταύρο στην Πελοπόννησο. Με την ευκαιρία, για να τιμήσει τη γενέτειρα του Δία, την καθάρισε από τα επικίνδυνα ζώα. Στην Κρήτη δεν υπάρχουν αρκούδες, λύκοι, τσακάλια και δηλητηριώδη φίδια. Τα νεώτερα χρόνια οι Κρητικοί θεωρούσαν ότι το νησί είχε καθαριστεί από τον Απόστολο Παύλο.

Γεγονότα

Η Κρήτη κατοικήθηκε από την Παλαιολιθική Εποχή. Η πρώτη ανθρώπινη εγκατάσταση χρονολογείται πριν από 130.000 χρόνια.
Την Εποχή του Χαλκού στο νησί αναπτύχθηκε ο περίφημος Μινωικός Πολιτισμός, ο πρώτος Ευρωπαϊκός πολιτισμός.
Κατά τη μακραίωνη ιστορία της η Κρήτη, μεγάλη και σε καίρια γεωγραφική θέση, είχε σημαντικό ρόλο στις ιστορικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα από τη Ρωμαϊκή εποχή και μετά. Μετά τους Ρωμαίους ήρθαν οι Βυζαντινοί, οι Άραβες, πάλι οι Βυζαντινοί, οι Βενετοί και οι Τούρκοι.
Κατά την Βενετική και Οθωμανική κυριαρχία οι Κρήτες επαναστάτησαν επανειλημμένα. Ύστερα από μια σύντομη περίοδο αυτονομίας από το 1897 έως το 1913 η Κρήτη ενώθηκε με την Ελλάδα.
Ας δούμε τα σημαντικότερα γεγονότα αυτής της μεγάλης ιστορικής πορείας.

Προϊστορική Κρήτη
7000 πΧ Πρώτοι κάτοικοι από τη Μικρά Ασία ή την Βόρεια Αφρική. Κατοίκηση σε λίθινα σπίτια και σπηλιές. Ευρήματα στα σπήλαια της Ειλείθυιας, του Στραβομύτη, του Ελληνοσπήλαιου (όπλα, εργαλεία, αγγεία, λεπίδες, πέτρινοι και κοκκάλινοι πέλεκεις και αντικείμενα λατρείας αφιερωμένα στη θεά της γονιμότητας).
Νεολιθικοί οικισμοί στην Κνωσσό, την Κεφάλα, τη Μαγγασά και την Τράπεζα.

Προανακτορική περίοδος
2600 πΧ Άποικοι από τη Μικρά Ασία και την Αίγυπτο εγκαθίστανται στα παράλια. Συμβίωση με τους γηγενείς, αύξηση του πληθυσμού. Πρώτες εμπορικές επαφές.
2000 πΧ Συνεχής άνοδος του εμπορίου με τα νησιά των Κυκλάδων, την ηπειρωτική Ελλάδα, τη Μικρά Ασία, την Κύπρο και την Αίγυπτο. Οικονομική ανάπτυξη, πρώτα αστικά κέντρα γύρω από τα παλάτια των αρχόντων, αρχή του Μινωικού Πολιτισμού.

Παλαιοανακτορική περίοδος
1900 πΧ Οικοδόμηση των πρώτων ανακτόρων στην Κνωσσό, την Φαιστό, τα Μάλια και την Κάτω Ζάκρο.
1700 πΧ Τα περισσότερα ανάκτορα καταστρέφονται από μεγάλο σεισμό. Δίσκος της Φαιστού (1700 – 1600 πΧ), σημαντικότερο εύρημα της εποχής.

Νεοανακτορική περίοδος
Ανοικοδόμηση των ανακτόρων. Η Κρήτη κυριαρχεί στη θάλασσα και ιδρύει αποικίες. Ακμή του Μινωικού Πολιτισμού με κέντρο το ανάκτορο της Κνωσσού. Παντελής έλλειψη οχυρώσεων. Ανάκτορα στα Μάλια, τη Ζάκρο, την Φαιστό και αλλού ως τοπικά κέντρα διοίκησης και ελέγχου του εμπορίου της Κνωσσού. Κύρια ενασχόληση η ναυτιλία και το εμπόριο, σε δεύτερη μοίρα η γεωργία, η κτηνοτροφία, η υφαντική και η κεραμική.
1450 πΧ Έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, καταστροφές σε μεγάλη έκταση. Παρά την άποψη ότι το τέλος της Κνωσσού οφείλεται στην έκρηξη, ιστορικά ο Μινωικός Πολιτισμός πέφτει σταδιακά σε παρακμή, ενώ αρχίζει η άνοδος των Αχαιών και του Μυκηναϊκού Πολιτισμού. Οι Αχαιοί φτάνουν στην Κρήτη, επικρατούν και καταλαμβάνουν την Κνωσσό.
1380 πΧ Μεγάλος σεισμός, καταστροφή του ανακτόρου της Κνωσσού, τέλος του Μινωικού Πολιτισμού.

Αχαιοί και Δωριείς
1200 πΧ Μυκηναϊκή εποχή. Ισχυρός στόλος, πειρατικές επιδρομές στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Κρήτη συμμετέχει στον Τρωικό Πόλεμο με επικεφαλής τον βασιλιά Ιδομενέα, γιο του Δευκαλίωνα και εγγονό του Μίνωα.
1000 πΧ Οι Δωριείς στην Κρήτη, εγκαθίστανται στην Κνωσό, την Φαιστό, την Γόρτυνα, την Τύλισο, την Χερσόνησο, την Κυδωνία και άλλες πόλεις. Οι γηγενείς καταφεύγουν στις δυσπρόσιτες περιοχές της κεντρικής και ανατολικής Κρήτης. Η επικράτηση των Δωριέων οδηγεί στην ολιγαρχία. Ομοιότητες της Κρητικής κοινωνίας με την σπαρτιατική.

Αρχαιότητα
700 πχ Ίδρυση και στην Κρήτη πόλεων-κρατών. Εκατό και πλέον πόλεις-κράτη. Σημαντικότερες η Γόρτυς, η Φαιστός, η Κνωσός, η Ιεράπυτνα (η σημερινή Ιεράπετρα), η Κυδωνία, η Απτέρα, η Λατώ. Πολιτιστική και καλλιτεχνική άνθηση.
500 πΧ Αρχή συγκρούσεων μεταξύ των πόλεων και παρακμή. Οι πόλεις της Κρήτης δεν μετέχουν στους πολέμους στην ηπειρωτική Ελλάδα.
216 πΧ Οι πόλεις της Κρήτης ανακηρύσσουν προστάτη του νησιού τον βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο Ε΄. Επιρροή και των Πτολεμαίων της Αιγύπτου.
Κρητικός Πόλεμος, ήττα των φιλομακεδονικών πόλεων της Ιεράπυτνας και της Ολούντας από την Κνωσό, σύμμαχο της Ρόδου και τη Ρώμης.
200 πΧ Αναρχία, οι ακτές ορμητήρια πειρατών.

Ρωμαϊκή εποχή
71 πΧ Εποχή των Μιθριδατικών Πολέμων, η Ρώμη αντίπαλος του βασιλιά του Πόντου Μιθριδάτη, με τον οποίο συμμαχούν Ελληνικές πόλεις. Εμπλοκή της Κρήτης, επίθεση στο νησί από τον Ρωμαίο στρατηγό Μάρκο Αντώνιο Κρητικό.
69 πΧ Ο Κουίντος Καικίλιος Μέτελλος εκστρατεύει εναντίον της Κρήτης με τρεις λεγεώνες. Διετής σκληρός πόλεμος.

67 πΧ ,p>Ο Μέτελλος κάμπτει την τελευταία αντίσταση στην Ιεράπυτνα, κατακτά όλη την Κρήτη και επονομάζεται Κρητικός. Η Κρήτη ρωμαϊκή επαρχία μαζί με την Κυρηναϊκή (Creta et Cyrenaica). Αρχή μακράς περιόδου ειρήνης και ευημερίας, σημαντικά δημόσια έργα από τους Ρωμαίους. Πρωτεύουσα η Γόρτυς, η μόνη πόλη που δεν καταστράφηκε συμμαχώντας με τη Ρώμη. Νέα ανάπτυξη των πόλεων Κνωσός, Φαιστός και Κυδωνία. Το Κοινόν των Κρητών εξακολουθεί να λειτουργεί ελεύθερα. Οι κάτοικοι διατηρούν τη γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμα.

Ρωμαϊκή εποχή

58 μΧ Διδασκαλία του Χριστιανισμού από τον Τίτο, μαθητή του Απόστολου Παύλου.

Πρώτη Βυζαντινή εποχή
297 Η Κρήτη χωρίζεται από την Κυρηναϊκή. Εντάσσεται στο Θέμα της Ιλλυρίας. Αργότερα δημιουργείται το Θέμα της Κρήτης.
365 Μεγάλος σεισμός στη Νότια Ελλάδα, Πελοπόννησο και Κρήτη.
467 Επιδρομή των Βανδάλων.
623 Επιδρομή των Σλάβων.
651 Πρώτη επιδρομή των Αράβων. Ακολουθούν και άλλες.
732 Η Επισκοπή Κρήτης στο Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Σημαντικότερη από τις πρώτες μεγάλες εκκλησίες η βασιλική του Αγίου Τίτου στην Γόρτυνα.

Εμιράτο της Κρήτης
823 Επιδρομή και λεηλασία από τους Άραβες της Ανδαλουσίας υπό τον Abu Hafs με είκοσι πλοία.
824 Οι Σαρακηνοί επανέρχονται με σαράντα πλοία, κατακτούν το νησί. Ιδρύουν το Εμιράτο της Κρήτης, πειρατικό κράτος, με πρωτεύουσα τον Χάνδακα, ορμητήριο πειρατών και σκλαβοπάζαρο. Ονομάζεται έτσι λόγω του μεγάλου χαντακιού που περιβάλλει τις οχυρώσεις. Άγρια καταδίωξη του χριστιανικού πληθυσμού. Εποικισμός από Άραβες.
Αποτυχημένες προσπάθειες των Βυζαντινών να ανακαταλάβουν το νησί (825 – 826, 842 – 843, 902, 911, 949).
961 Ο Νικηφόρος Φωκάς κυριεύει τον Χάνδακα και απελευθερώνει την Κρήτη. Οι Βυζαντινοί εγκαθιστούν πολίτες και στρατιώτες για να ενισχύσουν τον πληθυσμό, που έχει μειωθεί σημαντικά κατά την αραβική κατοχή. Εγκαθίστανται επίσης γόνοι μεγάλων οικογενειών.

Ενετική εποχή
1204 Η Δ΄ Σταυροφορία αλλάζει σκοπό, οι Φράγκοι στην Κωνσταντινούπολη. Φραγκοκρατία στην Ελλάδα. Η Κρήτη παραχωρείται στον Βονιφάτιο Μομφερατικό. Την πουλάει στους Βενετούς, αλλά κατακτάται από τους Γενουάτες. Πόλεμος της Γένουας με την Βενετία.
1212 Επικράτηση της Βενετίας. Μεγάλα οχυρωματικά έργα (Γραμβούσα, Ρέθυμνο, Σπιναλόγκα, Καζάρμα). Ο Χάνδακας, το σημερινό Ηράκλειο, η καλύτερα οχυρωμένη πόλη στην Ανατολική Μεσόγειο. Ονομάζεται Κάντια, όνομα που επικρατεί για όλη την Κρήτη. Εννέα εξεγέρσεις των Κρητών από το 1212 μέχρι το 1363.
1363 Επανάσταση των Κρητών σε συνεργασία με τους Βενετούς αποίκους. Βραχύβιο κράτος με το όνομα Δημοκρατία του Αγίου Τίτου. Καταστολή της επανάστασης, άγρια αντίποινα. Σκληρή βενετική κατοχή, αλλά και μεγάλη πολιτιστική ανάπτυξη τον 16ο και 17ο αιώνα. Άνθηση της Κρητικής λογοτεχνίας (Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου, Ερωφίλη του Γεωργίου Χορτάτση) και της ζωγραφικής (Κρητική Σχολή, Δομήνικος Θεοτοκόπουλος – Ελ Γκρέκο).

Οθωμανική εποχή
1644 Τουρκική εκστρατεία, κατάληψη των Χανίων.
1645 Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν το Ρέθυμνο. Ετοιμασίες για πολιορκία του Ηρακλείου.
1669 Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν το Ηράκλειο ύστερα από εικοσιένα χρόνια πολιορκίας. Μεγάλη καταπίεση του χριστιανικού πληθυσμού. Επανάσταση το 1692.
1715 Οι Βενετοί παραχωρούν τα τελευταία φυλάκια που διατηρούν στο νησί. Πολλοί Κρήτες φεύγουν σε άλλες περιοχές της Βενετίας μετά το τέλος των Τουρκο-Βενετικών Πολέμων.
1770 Πάσχα Επανάσταση του Δασκαλογιάννη, πλοιοκτήτη από τα Σφακιά, στον οποίο είχαν υποσχεθεί βοήθεια οι αδελφοί Ορλώφ κατά την αποτυχημένη Ελληνική εξέγερση που υποκίνησαν κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου 1768 – 1774. Ο Ρωσικός στόλος δεν έφθασε ποτέ στην Κρήτη και ο Δασκαλογιάννης παραδόθηκε και γδάρθηκε ζωντανός από τις Οθωμανικές αρχές. Σήμερα το διεθνές αεροδρόμιο των Χανίων έχει το όνομά του.

Κρητικές Επαναστάσεις
1821 Ιούνιος Επανάσταση των Κρητών.
1822 Μάιος Αποβίβαση Αιγυπτιακού στρατού.
1824 Καταστολή της επανάστασης, σκληρά αντίποινα κατά των Κρητών.
1825 Κήρυξη νέας επανάστασης, Κρήτες επανέρχονται από την Ελλάδα και καταλαμβάνουν το φρούριο της Γραμβούσας.
1830 Ενώ σχεδόν ολόκληρη η Κρήτη είναι στα χέρια των επαναστατών, το Πρωτόκολλο του Λονδίνου την αφήνει εκτός του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους. Ευρωπαϊκός στόλος υποχρεώνει τους Κρήτες να το αποδεχθούν. Ο σουλτάνος παραχωρεί την Κρήτη στον αντιβασιλέα Μοχάμετ Αλί της Αιγύπτου για 20 εκατομμύρια γρόσια.
1840 Μετά από αποτυχημένη απόπειρα του Μεχμέτ Αλί κατά του σουλτάνου, η Κρήτη επανέρχεται στην οθωμανική κατοχή.
Επαναστάσεις των Κρητών (1841, 1858, 1866 – 1869).
1878 Συνταγματικός Χάρτης της Χαλέπας. Παραβιάσεις του Χάρτη, νέα εξέγερση.

Ένωση με την Ελλάδα
1889, 1895, 1897 Νέες εξεγέρσεις.
1898 25 Αυγούστου Τουρκικός όχλος δολοφονεί εκατοντάδες Έλληνες, τον Βρετανό πρόξενο και δεκαεπτά Βρετανούς φρουρούς στα Χανιά. Στόλοι της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ρωσίας και της Ιταλίας καταπλέουν στο νησί, εκδίωξη των τουρκικών δυνάμεων. Προσωρινή διακυβέρνηση από την επιτροπή των τεσσάρων ναυάρχων.
Νοέμβριος Ιδρύεται η αυτόνομη Κρητική Πολιτεία υπό Οθωμανική επικυριαρχία. Φρουρά από διεθνή στρατιωτική δύναμη.
9 Δεκεμβρίου Ύπατος Αρμοστής ο πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδας.
1905 Κίνημα του Θέρισου.
1906 Ο πρίγκιπας Γεώργιος αντικαθίσταται στην Ύπατη Αρμοστεία από τον Αλέξανδρο Ζαΐμη.
1908 12 Οκτωβρίου Κατάργηση της αρμοστείας, προσωρινή κυβέρνηση. Η Κρήτη κηρύσσει μονομερώς την ένωση με την Ελλάδα, ύψωση της Ελληνικής σημαίας. Δεν αναγνωρίζεται διεθνώς.
1912 1 Οκτωβρίου Οι 52 αντιπρόσωποι της Κρήτης στην Ελληνική Βουλή.
1913 14 Οκτωβρίου Αφαιρούνται οι σημαίες των Μεγάλων Δυνάμεων και της Τουρκίας από τη Σούδα.
1 Νοεμβρίου Ελληνοτουρκική συνθήκη προσάρτησης της Κρήτης στην Ελλάδα.
1 Δεκεμβρίου O βασιλιάς Κωνσταντίνος και ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος φτάνουν στην Κρήτη και υψώνουν την ελληνική σημαία στο φρούριο του Φιρκά.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

1941 20 – 30 Μαΐου Η Μάχη της Κρήτης. Γερμανική επίθεση, η πρώτη στην ιστορία μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση αποκλειστικά από τον αέρα και η πρώτη σε τόση έκταση με αλεξιπτωτιστές. Κατάληψη του νησιού ύστερα από σθεναρή αντίσταση των κατοίκων και των στρατιωτών του Βρετανικού Εκστρατευτικού Σώματος. Οι απώλειες των Γερμανών αλεξιπτωτιστών 7.000, ο Χίτλερ απαγορεύει την χρησιμοποίησή τους σε μεγάλες επιχειρήσεις.

Άλμπουμ Φωτογραφιών

Πανέμορφες παραλίες

Το κάστρο στο Ηράκλειο

Το φαράγγι της Σαμαριάς

Μνημείο πολτισμού

Ο καιρός τώρα