H ιερή πόλη των Μακεδόνων

Aρχαίο Δίον

Στους πρόποδες του Ολύμπου, σε πεδινή περιοχή 15 χλμ νότια από την Κατερίνη, πρωτεύουσα της Πιερίας, βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους και καλύτερα οργανωμένους για επίσκεψη αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα, το Δίον, ιερή πόλη των Μακεδόνων, που γνώρισε ιδιαίτερη ακμή κατά την Ελληνιστική και τη Ρωμαϊκή εποχή.

Το Δίον ήταν ο ιερός χώρος του Δία. Η πόλη αναφέρεται σπό τον Θουκυδίδη και άρχισε να αναπτύσσεται στο τέλος του 5ου αιώνα πΧ, την εποχή του βασιλιά της Μακεδονίας Αρχέλαου, που οργάνωσε για πρώτη φορά προς τιμήν του Δία και των Μουσών αθλητικούς και θεατρικούς αγώνες, που διαρκούσαν εννέα ημέρες. Το Δίον ήταν ο τόπος, όπου πανηγύριζαν τις νίκες τους ο Φίλιππος Β΄και ο Αλέξανδρος. Αργότερα, ο στρατός της Αιτωλικής Συμπολιτείας με επικεφαλής τον στρατηγό Σκόπα κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης και του ιερού. Το 169 πΧ η πόλη κυριεύθηκε από τους Ρωμαίους και παράκμασε, αλλά ο Αύγουστος, μετά τη νίκη του στο Άκτιο 31 πΧ, ίδρυσε αποικία που γνώρισε μεγάλη ακμή. Χαρακτηριστικό είναι, όμως, ότι από τις επιγραφές που έχουν βρεθεί οι ελληνικές είναι περισσότερες από τις ρωμαϊκές.

Κατά τα παλαιοχριστιανικά χρόνια η πόλη καταστράφηκε από τους Οστρογότθους και τον 5ο αιώνα μΧ είχε ερημωθεί. Οι πρώτες ανασκαφές έγιναν από το 1928 μέχρι το 1931, όταν χτίστηκε το πρώτο μουσείο. Η δεύτερη αρχαιολογική έρευνα έγινε την δεκαετία του 1960. Την δεκαετία του 1970 άρχισε η τρίτη περίοδος των ανασκαφών, που συνεχίζονται με σκοπό να αποκαλυφθεί ολόκληρη η αρχαία πόλη και τα ιερά της.

Ο αρχαιολογικός χώρος καλύπτει έκταση 1.500 στρεμμάτων και είναι πολύ καλά οργανωμένος για την περιήγηση του σημερινού επισκέπτη.

Η πόλη έχει έκταση 350 στρεμμάτων και τα τείχη έχουν περίμετρο 2.550 μ. Διασχίζεται από βορρά προς νότο από έναν κεντρικό δρόμο με μήκος 670 μ και έχει εξαιρετική ρυμοτομία χτισμένη με το Ιπποδάμειο σύστημα. Η αρχαιολογική σκαπάνη έχει φέρει στο φως κατάλοιπα από κτίρια, κατοικίες, καταστήματα και εργαστήρια . Τα περισσότερα είναι από τη Ρωμαϊκή εποχή.

Στην ανατολική πλευρά ξεχωρίζει η Έπαυλη του Διονύσου, μια κατοικία που πήρε αυτό το όνομα από μια μεγάλη ψηφιδωτή σύνθεση με παράσταση του θεού Διονύσου. Στη νότια άκρη είναι οι μεγάλες Θέρμες, τα δημόσια λουτρά, ένα συγκρότημα κτιρίων από το 200 πΧ.

Ο αρχαιολογικός χώρος απλώνεται έξω από τα τείχη, όπου βρίσκονται τα ιερά, τα θέατρα και το γυμνάσιο.
Νότια, λίγο έξω από τα τείχη, κοντά στην πύλη του κεντρικού δρόμου, είναι το Ιερό της Δήμητρας, το παλαιότερο Μακεδονικό ιερό από όσα είναι γνωστά μέχρι σήμερα. Ανατολικά του βρίσκεται το Ιερό της Ίσιδας, με ναούς αφιερωμένους στους Αιγύπτιους θεούς Ίσιδα, Σάραπη, και Άνουβη. Υπάρχει επίσης ένας μικρός ναός αφιερωμένος στην Αφροδίτη.

Υπάρχουν δύο θέατρα. Δυτικά από το Ιερό της Δήμητρας, στην πλαγιά ενός χαμηλού λόφου, είναι το Ελληνιστικό θέατρο, που κατασκευάστηκε την εποχή του βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππου Ε΄ (221-179 πΧ), και κοντά, νοτιοανατολικά, το Ρωμαϊκό θέατρο, μικρότερο, χτισμένο τον 2ο αιώνα μΧ. Κοντά σε αυτό το θέατρο, σύμφωνα με δύο επιγραφές που έχουν ανακαλυφθεί, βρισκόταν το Ιερό του Δία και το Ιερό του Ασκληπιού.

Στον οικισμό του Δίου σε απόσταση μικρότερη από ένα χιλιόμετρο από τον αρχαιολογικό χώρο, βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο.

Ο καιρός τώρα