Το μπαλκόνι του Αιγαίου!

Κύμη

Η μικρή όμορφη πολιτεία, που βλέπει το Αιγαίο Πέλαγος από την ανατολική ακτή της Εύβοιας! «Μπαλκόνι του Αιγαίου» έχει ονομαστεί. Πόλη με ζωντάνια, με ιστορία και ναυτική παράδοση, γενέτειρα του μεγάλου Έλληνα γιατρού και ερευνητή Γεωργίου Παπανικολάου, δημιουργού του σωτήριου για τις γυναίκες «τεστ Παπ».
Λιμάνι και κέντρο μιας περιοχής που συνδυάζει βουνό και θάλασσα, με ωραίες παραλίες, αλλά και άγριες ακτές, με παραδοσιακά χωριά και μονοπάτια που διασχίζουν καταπράσινες πλαγιές με συκιές και κερασιές, καστανιές και καρυδιές! Οι ορεινοί οικισμοί της Κύμης έχουν χαρακτηριστεί τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους!

Γεωγραφία

Η Κύμη βρίσκεται 87 χλμ βορειοανατολικά από την Χαλκίδα, στο μέσο της ανατολικής ακτής της Εύβοιας, πάνω από τον βορειοδυτικό μυχό του μεγάλου ομώνυμου όρμου, που ανοίγεται από το ακρωτήριο Κύμη βορειοδυτικά μέχρι το ακρωτήριο Οχθονιά ή Πούντα νοτιοανατολικά.
Ο όρμος της Κύμης έχει άνοιγμα στην είσοδό του 8,2 νμ και η απόσταση μέχρι την ακτή είναι 2,5 νμ. Η παραλιακή ζώνη της Κύμης έχει μήκος 53 χλμ.

Δυτικά από την πόλη υψώνονται οι βορειοανατολικές πλαγιές της Δίρφης, ενός από τα ωραιότερα Ελληνικά βουνά. Τα νερά αλλού χάνονται σε υπόγειες σήραγγες σχηματίζοντας σπήλαια και αλλού γίνονται μικρά ποτάμια που κυλούν σε καταπράσινες χαράδρες καταλήγοντας σε μικρούς όρμους με υπέροχες παραλίες.

Άφιξη

Στην Κύμη μπορούμε να πάμε οδικώς περνώντας από την Χαλκίδα, ή φτάνοντας στην Ερέτρια με το φέριμποτ από τον Ωρωπό.
Στην Αθήνα τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ ξεκινούν από τον Σταθμό Λιοσίων.
Για τον Ωρωπό αφήνουμε τον αυτοκινητόδρομο μετά τα διόδια του Καπανδριτίου (Ωρωπός – Ερέτρια 20΄). Για την Χαλκίδα, μετά τα διόδια του Σχηματαρίου.
Φτάνοντας στην Χαλκίδα περνάμε την Υψηλή Γέφυρα και ακολουθούμε τη σήμανση για τη Νότια Εύβοια παίρνοντας την παραλιακή εθνική οδό προς τα ανατολικά. Περνάμε την Ερέτρια και το Αλιβέρι και στον οικισμό Λέπουρα συνεχίζουμε προς βορρά για την Κύμη (η δεξιά διακλάδωση οδηγεί στη Νότια Εύβοια). Μετά τα Χάνια Αυλωναρίου, ο δρόμος αριστερά οδηγεί, με στροφές, από τα χωριά της περιοχής στην Κύμη, ενώ η εθνική οδός συνεχίζεται προς την θάλασσα καταλήγοντας στην Παραλία Κύμης και το λιμάνι, από όπου μπορούμε να πάρουμε το πλοίο για την Σκύρο. Η Παραλία απέχει από την Κύμη 4,5 χλμ.

Στην Κύμη μπορούμε να πάμε επίσης ακολουθώντας μετά την Χαλκίδα τον δρόμο που περνάει από τη Στενή και το Μετόχι, μια θαυμάσια ορεινή διαδρομή (80 χλμ) μέσα στο πράσινο και τα έλατα.

Διαμονή και Αγορά

Στην Κύμη και την Παραλία Κύμης υπάρχουν όλες οι δυνατότητες για καλή διαμονή. Ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια, εστιατόρια, ταβέρνες, ζαχαροπλαστεία και καφετέριες. Ενοικιαζόμενα δωμάτια και ταβέρνες, επίσης, στους παραλιακούς οικισμούς Πλατάνα και Στόμιο.
Ταβέρνες θα βρούμε και στους άλλους οικισμούς της Κύμης – Ενορία, Ποταμία, Οξύλιθος, Ταξιάρχες, Πύργος, Ανδρονιάνοι, Βίταλα και Μετόχι.Στην Κύμη λειτουργούν όλες οι υπηρεσίες και ο επισκέπτης θα βρει ό,τι χρειαστεί για τις αγορές του.

Παραδοσιακά προϊόντα της Κύμης και της περιοχής είναι τα σύκα, τα κεράσια, το ελαιόλαδο και το μαύρο κρασί. Φημισμένα είναι τα σύκα και τα γλυκά Κύμης (μπακλαβάς, κουραμπιέδες, αμυγδαλωτά και άλλα), καθώς και τα «κουκουλάρικα κάντρα», έργα χειροτεχνίας από το κουκούλι του μεταξοσκώληκα, παράδοση που συνεχίζεται από τον τοπικό Συνεταιρισμό Γυναικών.

Η Κύμη, που ονομάζεται και Κούμη, πήρε το όνομά της είτε από τη νύμφη Κυμώ, είτε με την εξέλιξη της λέξης «κώμη», επειδή σύμφωνα με μία άποψη η περιοχή ήταν κατά την αρχαιότητα οργανωμένη σε «κώμες», ή, το πιθανότερο, από τα κύματα της θάλασσας και τη στενή σχέση των κατοίκων της με το θαλασσινό στοιχείο.
Ευρήματα σε διάφορα σημεία δείχνουν ότι η περιοχή ήταν κατοικημένη από τη Νεολιθική εποχή. Χάρις στην γεωγραφική θέση της η αρχαία Κύμη εξελίχθηκε σε σημαντικό ναυτικό και εμπορικό κέντρο, σταυροδρόμι στους θαλάσσιους δρόμους του Αιγαίου Πελάγους. Ήταν από τις σπουδαιότερες πόλεις της Εύβοιας, ιδιαίτερα κατά τα Γεωμετρικά χρόνια και αργότερα τα Κλασικά χρόνια (4ος αιώνας πΧ).
Στα μέσα του 8ου αιώνα πΧ άποικοι από την Κύμη και την Χαλκίδα ίδρυσαν την πρώτη Ελληνική αποικία στην Ιταλία. Η Κύμη (Cuma) της Καμπανίας εξελίχθηκε σε μια από τις πιο σημαντικές πόλεις και έδωσε το αλφάβητο στους Λατίνους.

Η σημερινή Κύμη άρχισε να αναπτύσσεται στις αρχές του 18ου αιώνα και εξελίχθηκε σε σπουδαίο εμπορικό και ναυτιλιακό κέντρο. Είχε σημαντική συμβολή στον Αγώνα του 1821 για ανεξαρτησία και από τα μέσα του 19ου μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα γνώρισε νέα εποχή ακμής χάρις στην ανάπτυξη της ιστιοφόρου ναυτιλίας και των εμπορικών συναλλαγών με κέντρα του Εύξεινου Πόντου και της Γαλλίας, κυρίως τη Μασσαλία. Ένα από τα τοπικά προϊόντα με μεγάλη ζήτηση στην Γαλλία ήταν το φημισμένο μαύρο κρασί της Κύμης.

Χαρακτηριστικό για την ανάπτυξη της ναυτιλίας είναι το γεγονός ότι το 1854 ιδρύθηκε Σχολή Εμποροπλοιάρχων (έναν αιώνα αργότερα, το 1951, ιδρύθηκε η Ανώτερη Σχολή Εμποροπλοιάρχων, που λειτουργεί σε ωραίο κτίριο σε ύψωμα), ενώ τη δεκαετία του 1890 άρχισε η κατασκευή του λιμανιού, ενός από τα μεγαλύτερα τεχνητά λιμάνια του Αιγαίου. Εκείνη η εποχή, καθώς και οι επιρροές από τις επαφές με τα Ευρωπαϊκά κέντρα, διακρίνονται σήμερα σε αρχοντικά και κτίρια, στην οικοτεχνία, αλλά και στην κουμιώτικη φορεσιά με αναγεννησιακές επιδράσεις, όπως μπορεί να δει ο επισκέπτης στο Λαογραφικό Μουσείο της πόλης.
Ιδιαίτερα σημαντική περίοδος για την οικονομία της περιοχής ήταν η εκμετάλλευση των λιγνιτοφόρων πεδίων στα υψώματα δυτικά από την Κύμη, που άρχισε από τα μέσα του 19ου αιώνα και διήρκεσε μέχρι το 1962.

Στην Κύμη γεννήθηκε το 1883 ο μεγάλος Έλληνας γιατρός και ερευνητής Γεώργιος Παπανικολάου, που ανακάλυψε τη σωτήρια για τις γυναίκες μέθοδο διάγνωσης του καρκίνου της μήτρας, το γνωστό «τεστ Παπ». Η Κύμη είναι επίσης η γενέτειρα, μεταξύ άλλων, του χαράκτη Δημήτρη Γαλάνη, μέλους της Γαλλικής Ακαδημίας, του ταγματάρχη Ιωάννη Βελισσαρίου, ήρωα των Βαλκανικών Πολέμων και απελευθερωτή των Ιωαννίνων, και του λογοτέχνη Βασίλη Λούλη.

Η Κύμη είναι χτισμένη σε υψόμετρο 190 – 260, πάνω από τον βορειοδυτικό μυχό του Όρμου της Κύμης, του καταλληλότερου σημείου προσέγγισης από την θάλασσα στην ανατολική ακτή της Εύβοιας. Χαμηλά βλέπει το λιμάνι της, στην Παραλία Κύμης, και απέναντι ώς το βάθος του ορίζοντα το Αιγαίο Πέλαγος. Η θέση τής έχει δώσει το προσωνύμιο «Μπαλκόνι του Aιγαίου».

Κέντρο της πόλης είναι η πλατεία του Αγίου Αθανασίου και η οδός Γαλάνη, ο εμπορικός δρόμος, όπου βρίσκονται οι τράπεζες, ο ΟΤΕ, το Ταχυδρομείο, αλλά και ταβέρνες και ζαχαροπλαστεία. Γύρω λιθόχτιστα σπίτια και πλακόστρωτα στενά. Χαρακτηριστικά της «κουμιώτικης» αρχιτεκτονικής είναι τα νεοκλασικά καπετανόσπιτα, με φιλοτεχνημένες σιδεριές στα μπαλκόνια, φουρούσια στην κάτω πλευρά των μπαλκονιών και κτητορικές επιγραφές.

Ο περίπατος μας οδηγεί σε διάφορα αξιοθέατα στην πόλη, αλλά και σε κάποια απόσταση. Στην κεντρική πλατεία βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Λίγο πιο κάτω το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Γεώργιος Παπανικολάου. Μια άλλη ωραία εκκλησία, η Αγία Τριάδα, είναι χτισμένη με τη ντόπια κόκκινη πέτρα. Στον Προφήτη Ηλία βρίσκεται ο ανδριάντας του Ιωάννη Βελισσαρίου, του ήρωα των Βαλκανικών Πολέμων και απελευθερωτή των Ιωαννίνων. Η θέα προς την πόλη, την θάλασσα και το βουνό είναι μαγευτική.
Ωραία είναι, επίσης, η τοποθεσία όπου βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας της Λαουτσιάνισσας, χτισμένη το 1849, με αγιογραφίες και θαυμάσιο μαρμάρινο τέμπλο, έργο, όπως και ο άμβωνας, του Ιωάννη Χαλεπά, πατέρα του Γιαννούλη Χαλεπά.


Νοσοκομείο Κύμης Γ.Παπανικολάου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η επίσκεψη στο Λαογραφικό Μουσείο, όπου γνωρίζουμε την Κύμη της παλιότερης εποχής. Ιδρύθηκε το 1981 από τον Μορφωτικό και Εκπολιτιστικό Σύλλογο Κύμης και στεγάζεται σε τριώροφο νεοκλασικό κτίριο του τέλους του 19ου αιώνα με συνολική επιφάνεια 450 τμ. Οι συλλογές του αποτελούνται από 1600 αντικείμενα, που προέρχονται από δωρεές των κατοίκων.
Στο ισόγειο είναι η μεγάλη αίθουσα με τις φορεσιές, τις στολές των πολεμιστών των Βαλκανικών Πολέμων, τα άμφια του Αγίου Νεκταρίου, ιερά σκεύη, ξυλόγλυπτα και κοσμήματα. Υπάρχουν, επίσης, η «αστική γωνιά», η αίθουσα με τα σκεύη οικιακής χρήσης, η βιβλιοθήκη και τα αρχεία (φωτογραφικό, ηχοθήκη και ταινιοθήκη).
Στον όροφο είναι οι αίθουσες με την αναπαράσταση του παλιού σπιτιού της Κύμης – σαλόνι, κρεβατοκάμαρα, δωμάτιο του αργαλειού και υφαντά. Σε τρεις μικρότερες αίθουσες, κεντήματα, άλλα εκθέματα, έντυπα και φωτογραφίες από την Κύμη και από τη ζωή του Γεωργίου Παπανικολάου. Στο υπόγειο, το κηροπλαστείο, ο χώρος της μπουγάδας και το παραδοσιακό κατώγι με το κελάρι και τα γεωργικά εργαλεία. Στον κήπο ένα υπαίθριο κυκλικό θέατρο με 250 θέσεις φιλοξενεί πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Το μουσείο έχει παράρτημα στο χωριό Πύργος, στο «Αρχοντικό Χρυσανθόπουλου», με τη συλλογή του λαϊκού καλλιτέχνη του 19ου αιώνα Σωτήρη Χρυσανθόπουλου.

Από την Κύμη ο δρόμος προς την ακτή οδηγεί σε 4,5 χιλιόμετρα στην Παραλία Κύμης και το λιμάνι. Ο ίδιος ο δρόμος αποτελεί αξιοθέατο. Αρκεί να πούμε ότι είναι ενταγμένος ως «Ανάβαση της Κύμης» στο πανελλήνιο πρωτάθλημα αυτοκινήτων. Χαράχτηκε στα μέσα του 19ου  αιώνα και έχει 52 στροφές.

Η Παραλία Κύμης ονομαζόταν παλιότερα Λιανή Άμμος. Από δω παίρνουμε το πλοίο για την όμορφη Σκύρο, το νοτιότερο νησί των Βόρειων Σποράδων. Γύρω από το λιμάνι ταβέρνες, στέκια για ούζο και μεζέ, καφετέριες και ζαχαροπλαστεία. Παραλία, στο Έξω Λιμανάκι.
Βόρεια, κοντά, στον οικισμό της Αγίας Μαρίνας, είναι η ωραία οργανωμένη παραλία Σουτσίνι, με μπιτς μπαρ, σε μικρό κόλπο με ήρεμα νερά ακόμη κι όταν φυσάει.

Βορειοδυτικά, 2 χλμ από την Κύμη, είναι το Χωνευτικό, καταπράσινη τοποθεσία με πηγές με πόσιμο ιαματικό και χωνευτικό νερό, όπως το λέει, άλλωστε, το όνομα.
Βορειοανατολικά, σε 4 χλμ, ο Μισόκαμπος (και από κει σε 3 χλμ η παραλία Καλόγηρος) και σε 5 χλμ η παραλιακή Χηλή με το ομώνυμο νησάκι απέναντι. Περιοχή με άγρια φυσική ομορφιά, θέση για υποβρύχια κατάδυση και σπουδαίος καλαμαρότοπος. Ο παλιός ταρσανάς ακόμη χρησιμοποιείται από τους ψαράδες.
Βόρεια, σε 5 χλμ, είναι το μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, που ιδρύθηκε το 1643 από μοναχούς του Αγίου Όρους, όπως λέει η παράδοση. Γυναικείο από το 1976, είναι χτισμένο σε ύψος 250μ πάνω από την θάλασσα με θαυμάσια θέα. Μεγάλο συγκρότημα, με την εκκλησία στο κέντρο, μοιάζει με φρούριο, καθώς περιβάλλεται από τέσσερις πτέρυγες κτιρίων. Στην βιβλιοθήκη υπάρχουν εκκλησιαστικά συγγράμματα του 18ου και του 19ου αιώνα, ενώ από τα εκκλησιαστικά κειμήλια ξεχωρίζει ένας χρυσοκέντητος επιτάφιος του 1635.

Ένα χιλιόμετρο από το μοναστήρι, στην κορυφή ενός βράχου πάνω από την βόρεια ακτή, βρίσκεται το ερειπωμένο Βυζαντινό κάστρο του Αγίου Γεωργίου ή Αποκλείδι, χτισμένο ίσως τον 11ο αιώνα.

Ο δρόμος δυτικά από την Κύμη οδηγεί σε μια περιοχή με ορεινές φυσικές ομορφιές, από όπου μπορούμε να πάμε σε πανέμορφες παραλίες στην βόρεια πλευρά της ακτής.
Σε 8 χλμ, σε υψόμετρο 240, βρίσκεται ο οικισμός Βίταλα με παραδοσιακά σπίτια και περιβόλια γεμάτα συκιές, κερασιές και ελιές. Στην περιοχή παράγονται τα περίφημα «σύκα Κύμης» και φημισμένα κεράσια. Στις 16 Αυγούστου γίνεται η «γιορτή του σύκου». Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου και των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στην πλατεία του χωριού, χτίστηκε τον 18ο αιώνα με την περίφημη κόκκινη πέτρα Βιτάλου. Σε μια αίθουσα που ονομάζεται «Μνήμες Λιγνίτη» γυρίζουμε στην εποχή της εξόρυξης λιγνίτη, που άρχισε στην περιοχή Καζάρμα και συνεχίστηκε σε άλλες γύρω περιοχές.
Από τον κεντρικό δρόμο ένας χωματόδρομος προς βορρά οδηγεί σε 5 χλμ στην πανέμορφη παραλία Τσίλαρος με άσπρα βότσαλα, ανάμεσα σε πλαγιές κατάφυτες ώς την θάλασσα. Βραχώδεις σχηματισμοί χωρίζουν μικρές παραλίες, όπως το Καλάμι. Μετά τον Τσίλαρο, είναι η παραλία Θαψά, από τις ωραιότερες της Εύβοιας, απάνεμη, σε πολύ κλειστό όρμο. Ψιλά άσπρα βότσαλα, καταπληκτικά νερά, πράσινο τοπίο. Δύσκολη, όμως, η προσέγγιση, χρειάζεται κατάλληλο όχημα.

Από τα Βίταλα ο δρόμος συνεχίζεται βορειοδυτικά και – σε 24 χλμ από την Κύμη – φτάνει στο Μετόχι, στους κατάφυτους πρόποδες του υψώματος Ξεροβούνι της Δίρφης. Ωραίο ορεινό χωριό με διώροφα πέτρινα σπίτια, χτισμένα αμφιθεατρικά πάνω από τις όχθες του ποταμού Μετοχιάτης, που κυλάει σε καταπράσινη χαράδρα. Πηγές, πλατάνια, καστανιές και φημισμένα κεράσια. Στις αρχές Ιουνίου γίνεται η «γιορτή του κερασιού».
Σε κατάφυτη τοποθεσία βόρεια, είναι η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, που ανήκε σε μετόχ μοναστηριού. Έτσι πήρε το όνομά του το χωριό. Κοντά, ο οικισμός Άγιοι Απόστολοι μέσα σε βελανιδιές και καστανιές και ψηλότερα ο οικισμός Κούτουρλα με τα σπίτια ανάμεσα σε κερασιές.

Ανεβαίνοντας το ποτάμι, σε υψόμετρο 470, φτάνουμε στο σπήλαιο Κολέθρα με καταρράκτες από την υπόγεια διέλευση του νερού. Η ρεματιά καταλήγει βόρεια στην ακτή, στον μικρό οικισμό Παραλία Μετοχίου. Ωραία παραλία με τα πλατάνια μέχρι την θάλασσα. Κοντά, η πιο γνωστή παραλία της Χιλιαδούς.

Νοτιοδυτικά από την Κύμη οι δρόμοι οδηγούν σε παραδοσιακά χωριά και ωραίες τοποθεσίες με θέα. Πεζοπορικά μονοπάτια διασχίζουν την περιοχή ανάμεσα στους οικισμούς Ανδρονιάνοι, Δένδρα και Μαλετιάνοι.
Σε 3 χλμ, στη νότια πλαγιά ενός λόφου, βρίσκεται ο οικισμός Καλημεριάνοι. Πήρε το όνομά του από την ωραία θέση (Καλή Μεριά) στην οποία χτίστηκε βλέποντας το Αιγαίο Πέλαγος. Ιδρύθηκε προς το τέλος της Βυζαντινής εποχής και γνώρισε μεγάλη ακμή κατά την Φραγκοκρατία. Τότε υπήρχε οχυρό με το όνομα Κάστρο του Βαλουά. Κατά την τουρκοκρατία η περιοχή πήρε το όνομα Καστέλα Βάλλα, που έγινε τελικά Καστροβαλάς.

Νεοκλασικά αρχοντικά χτισμένα τον 19ο αιώνα θυμίζουν τη νεώτερη εποχή ακμής χάρις στην παραγωγή κρασιού, λαδιού και μεταξιού, αλλά και λιγνίτη σε όλη την γύρω περιοχή, κυρίως, όμως, χάρις στην ανάπτυξη της ιστιοφόρου ναυτιλίας. Στις 15 Αυγούστου, στην γιορτή της εκκλησίας της Παναγίας, γίνεται μεγάλο πανηγύρι και προσφέρεται σε όλους το παραδοσιακό στιφάδο.
Βόρεια είναι ο οικισμός Γραμματικιάνοι, δυτικά το Έντζι, που πήρε το όνομα από τον Γερμανό γεωλόγο και ορυκτολόγο Φραντς Έντσε που συνέδεσε το όνομά του με την αξιοποίηση του λιγνίτη της περιοχής, και νοτιοδυτικά οι Μαλετιάνοι στην πλαγιά κατάφυτου λόφου.
Κοντά, επίσης, ο οικισμός Καζάρμα. Το όνομα, προφανώς από την Ιταλική λέξη «caserma» που σημαίνει στρατόπεδο, εξηγείται από το γεγονός ότι στην περιοχή είχαν στρατοπεδεύσει οι στρατιώτες που άνοιξαν το 1834 – 1835 την πρώτη στοά στην Ελλάδα για την εξόρυξη λιγνίτη. Ονομάστηκε «Στοά του Όθωνα». Τότε εγκαταστάθηκαν επτά οικογένειες Βαυαρών ειδικών στην έρευνα και την εξόρυξη και ανοίχτηκαν τέσσερις ακόμη στοές.

Νοτιότερα, 12 χλμ από την Κύμη, βρίσκεται ο οικισμός Ανδρονιάνοι, όπου η παράδοση συνεχίζεται με τα περίφημα «σύκα Κύμης» και άριστης ποιότητας κεράσια. Στα λιθόχτιστα σπίτια ξεχωρίζουν τα σκαλιστά φουρούσια στο κάτω μέρος των μπαλκονιών και οι θολωτές καμάρες κάτω από τις σκάλες. Εδώ ήταν η έδρα των μαστόρων της πέτρας, κυρίως από την Ήπειρο, που δούλεψαν τα παλιότερα χρόνια στην περιοχή. Η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου χτίστηκε το 1875. Στις 26 Ιουλίου γίνεται το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής.
Κοντά, στην καταπράσινη περιοχή Τρίκλινος, ένας ερειπωμένος νερόμυλος, ο Μύλος του Σαντά, θυμίζει κι αυτός την παράδοση. Κοντά δύο τοξωτά γεφύρια, φτιαγμένα από Ηπειρώτες μαστόρους. Από εδώ αρχίζουν ωραίες πεζοπορικές διαδρομές (Μύλος – Μαλετιάνοι 1,1 χλμ, Μύλος – Γέφυρα Ανδρονιανών 1,6 χλμ, Μύλος – Ανδρονιάνοι 1 χλμ, Μύλος – Δένδρα – Προφήτης Ηλίας – Μεταλλεία 4,5 χλμ).

Ο οικισμός Δένδρα, με πέτρινα σπίτια, έχει πάρει το όνομά του από τις μεγάλες βελανιδιές γύρω του. Η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου με ωραίο καμπαναριό χτίστηκε το 1897.

Επίσης νοτιοδυτικά από την Κύμη, σε 10 χλμ, είναι ο Πύργος, ένα από τα παλαιότερα χωριά. Το «Αρχοντικό του Χρυσανθακόπουλου» είναι παράρτημα του Λαογραφικού Μουσείου της Κύμης, με τη συλλογή του λαϊκού καλλιτέχνη του 19ου αιώνα Σωτήρη Χρυσανθόπουλου και την βιβλιοθήκη του με παλιές εκδόσεις. Νοτιοανατολικά σε 2 χλμ βρίσκεται η μονόχωρη εκκλησία του Αγίου Νικολάου χτισμένη τον 13ο – 14ο αιώνα. Και νοτιοδυτικά σε 2 χλμ, ο οικισμός Ταξιάρχες, όπου αναπτύχθηκε η καλαθοπλεκτική. Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου χτίστηκε το 1891.

Νότια από την Κύμη ο δρόμος οδηγεί σε φιλόξενους οικισμούς στην ακτή, αλλά και στο εσωτερικό. Σε αυτή την περιοχή βρίσκονται οι δύο σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι της Κύμης.
Σε 4 χλμ, πάνω από την ακτή, είναι η Ενορία, που άνθησε από το θαλάσσιο εμπόριο την εποχή της ιστιοφόρου ναυτιλίας. Το δείχνουν ακόμη σήμερα τα διώροφα λιθόχτιστα σπίτια της, τα πιο χαρακτηριστικά στην παραλλαγή του νεοκλασικισμού που ακολουθήθηκε στην αρχιτεκτονική της Κύμης. Στον δρόμο προς την Κύμη, η ωραία τοποθεσία Φυγούλι, βλέποντας το πέλαγος, θυμίζει ότι την εποχή της ναυτικής ακμής συγκεντρώνονταν εδώ οι οικογένειες των ναυτικών για να ευχηθούν καλό ταξίδι στα ιστιοφόρα που έπαιρναν τους θαλάσσιους εμπορικούς δρόμους.
Νοτιότερα, στην ακτή, 8 χλμ από την Κύμη, κοντά στις εκβολές ποταμού, βρίσκεται η Πλατάνα, γραφικός οικισμός με παραδοσιακά σπίτια, ωραία παραλία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, ταβέρνες, στέκια για μεζέ και, όπως λέει το όνομά της, με πλατάνια. Ήταν το επίνειο του οικισμού Άνω Ποταμία, ψηλότερα στο εσωτερικό, και παλιότερα ονομαζόταν Κάτω Ποταμία. Σ’ αυτή την περιοχή άρχισε το 1875 η φόρτωση του λιγνίτη. Τότε κατασκευάστηκε ο μώλος, το «Μουράγιο», όπως λέγεται σήμερα. Τα πρώτα σπίτια χτίστηκαν το 1890.

Η Άνω Ποταμία, 12 χλμ από την Κύμη, από τα πιο παλιά χωριά της περιοχής, είναι χτισμένη σε πλαγιά λόφου, με στενά δρομάκια, πέτρινα σπίτια και αρχοντικά παλιών καραβοκύρηδων. Στην γιορτή της εκκλησίας της Κοίμησης της Θεοτόκου, στις 15 Αυγούστου, γίνεται πανηγύρι, όπου προσφέρεται το παραδοσιακό στιφάδο.
Δίπλα στην εκκλησία είναι η Αρχαιολογική Συλλογή με ευρήματα από τον ηφαιστειογενή λόφο του Αγίου Νικολάου ή Καστρί ή Παλαιοκαστρί, στα βορειοδυτικά του οικισμού. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις στον λόφο βρισκόταν η ακρόπολη της αρχαίας Κύμης. Τα παλαιότερα ίχνη κατοίκησης είναι από τη Νεολιθική εποχή. Έχουν βρεθεί κατάλοιπα από την Κλασική και την Ελληνιστική εποχή. Ο λόφος φαίνεται ότι κατοικήθηκε ώς τις αρχές του 1ου αιώνα πΧ.

Νοτιότερα, 13 χλμ από την Κύμη, στις εκβολές ποταμού, βρίσκεται ο οικισμός Στόμιο, με ωραία παραλία. Κατά μήκος της, πάνω από τον δρόμο, υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια, ταβέρνες και καφετέριες.

Δυτικά, 15 χλμ από την Κύμη, χτισμένος σε υψόμετρο 210 στην πλαγιά ενός λόφου με ελιές, είναι ο μεγάλος παλιός οικισμός Οξύλιθος. Πήρε το όνομά του από την κωνική – «οξεία» – κορυφή ενός λόφου, παλιού ηφαίστειου, στην βόρεια πλευρά του, όπου βρίσκεται η εκκλησία της Ευαγγελίστριας. Στην εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου, πού χτίστηκε τον 13ο αιώνα, γίνεται στις 15 Αυγούστου μεγάλο πανηγύρι. Προσφέρεται το παραδοσιακό στιφάδο, που μαγειρεύεται από την παραμονή στο προαύλιο της εκκλησίας.
Υπάρχουν και άλλες ωραίες εκκλησίες. Στον Οξύλιθο, ο Άγιος Αθανάσιος, τρίκλιτη βασιλική χτισμένη το 1884. Στον συνοικισμό Χατηριάνοι, η Κοίμηση της Θεοτόκου χτισμένη το 1304. Στον συνοικισμό Ψιθιάνοι, η Αγία Άννα χτισμένη πριν από το 1370. Και βορειοδυτικά από τον συνοικισμό Ριτζιάνοι, ο Άγιος Νικόλαος χτισμένος τον 11ο αιώνα σε περιοχή όπου αργότερα, τον 14ο ή 15ο αιώνα, ιδρύθηκε η μονή Μάντζαρη.

Στον λόφο Βιγλατούρι, 3 χλμ από την θάλασσα, βρίσκεται ο άλλος σημαντικός αρχαιολογικός χώρος της περιοχής, όπου έχουν έρθει στο φως κατάλοιπα οικισμού που θεωρείται μέρος της αρχαίας Κύμης. Σύμφωνα με τα ευρήματα ήταν σπουδαίο κέντρο κατά τα Γεωμετρικά χρόνια. Μεταξύ άλλων, έχουν ανακαλυφθεί οικοδομήματα, δρόμοι στρωμένοι με μικρές πέτρες, βότσαλα και πατημένα όστρακα, τμήμα του τείχους και κεραμική από τα μέσα 8ου αιώνα πΧ. Κάτω από τον γεωμετρικό οικισμό έχουν εντοπιστεί ίχνη από παλαιότερες οικιστικές φάσεις, που φτάνουν μέχρι τη Νεολιθική εποχή.

Άλμπουμ φωτογραφιών

Κύμη Η θέα

Η θέα

Κύμη Η πόλη

Η πόλη

Κύμη Οι παραλίες

Οι παραλίες

Κύμη Αξιοθέατα

Αξιοθέατα

Ο καιρός τώρα