Ένα δάσος από γλυπτά της φύσης!

Μετέωρα

Μια από τις πιο εντυπωσιακές και γοητευτικές περιοχές του κόσμου. Στην Κεντρική Ελλάδα, στη Θεσσαλία!
Βράχοι ψηλοί και απότομοι σε έκταση 30 τ.χλμ. Ξεκομμένοι από τα γύρω βουνά, νοτισμένοι από την πρωινή ομίχλη, σμιλεμένοι από τον άνεμο. Ένα δάσος από γλυπτά της φύσης.
Πάνω σε κορυφές των βράχων μοναστήρια. Μια μοναστική πολιτεία με ιστορία πάνω από χίλια χρόνια.

Χιλιάδες επισκέπτες έρχονται από παντού όλες τις εποχές του χρόνου για να θαυμάσουν το απαράμιλλο τοπίο που έχουν δημιουργήσει η φύση και ο άνθρωπος.

Τα Μετέωρα περιλαμβάνονται στον κατάλογο της ΟΥΝΕΣΚΟ με τα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Η Ελληνική Πολιτεία έχει ανακηρύξει την περιοχή τόπο ιερό, αναλλοίωτο και απαραβίαστο.
Τα μοναστήρια, αρμονικά δεμένα με το περιβάλλον, αποτελούν φυσική συνέχεια των βράχων. Σήμερα λειτουργούν έξι. Έχουν αναστηλωθεί δύο ακόμη. Αλλά υπάρχουν στους βράχους τα ερείπια και άλλων.

Τα Μετέωρα εκτός από τόπος θρησκευτικής λατρείας είναι και ένα από τα διασημότερα αναρριχητικά πεδία του κόσμου. Πεζοπόροι έρχονται να ανακαλύψουν τα μονοπάτια ανάμεσα στους βράχους και αναρριχητές να σκαρφαλώσουν στις κορυφές τους.

Ελάτε να επισκεφθούμε αυτόν τον μοναδικό, εντυπωσιακό και γοητευτικό τόπο.

Τα Μετέωρα βρίσκονται στο βορειοδυτικό τμήμα της Θεσσαλίας, κοντά στην πόλη της Καλαμπάκας, ανάμεσα στα βουνά Αντιχάσια βόρεια, Χάσια βορειοδυτικά και Πίνδος δυτικά.
Η Καλαμπάκα είναι πέρασμα προς όλα τα σημεία του ορίζοντα. Δυτικά και βορειοδυτικά προς την Ήπειρο – το Μέτσοβο, την Εγνατία Οδό και τα Γιάννενα. Βόρεια προς τη Δυτική Μακεδονία με πρώτο σταθμό τα Γρεβενά. Νότια και ανατολικά προς την άλλη Θεσσαλία. Και πιο νότια προς τη Στερεά Ελλάδα.
Οι μικρότεροι δρόμοι γύρω από την Καλαμπάκα οδηγούν σε διάφορα αξιοθέατα εκτός από τα Μετέωρα. Ιδιαίτερα στα δυτικά, στις πλαγιές, τα ποτάμια και τα χωριά της Νότιας Πίνδου.

Άφιξη

Η Καλαμπάκα – και κοντά της το Καστράκι – είναι η πύλη των Μετεώρων. Μπορούμε να έρθουμε οδικώς και σιδηροδρομικώς.

Οδικώς
Η Καλαμπάκα απέχει από τα Τρίκαλα, πρωτεύουσα του νομού στα νότια, 22 χλμ. Επίσης από τον Βόλο 142 χλμ και τη Λάρισα 82 χλμ, την Αθήνα 352 χλμ, τη Θεσσαλονίκη 237 χλμ και τα Γρεβενά 54 χλμ, το Μέτσοβο 57 χλμ, τα Γιάννενα 172 χλμ και την Ηγουμενίτσα 246 χλμ.

Στην Καλαμπάκα μπορούμε να πάμε με λεωφορείο του ΚΤΕΛ Τρικάλων. Τα Τρίκαλα και η Καλαμπάκα συνδέονται με είκοσι δρομολόγια τις καθημερινές από 05.15 μέχρι 22.30 και με έντεκα δρομολόγια το Σαββατοκύριακο επίσης από 05.15 μέχρι 22.30. Επίσης, μπορούμε να πάμε με τα λεωφορεία που περνούν από την Καλαμπάκα και συνεχίζουν προς τα Γιάννενα.
Από την Καλαμπάκα υπάρχει λεωφορείο για τα Μετέωρα στις 09.00 και 13.00.
Με τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ τα Τρίκαλα συνδέονται με την Αθήνα, την Πάτρα, την Άρτα, την Πρέβεζα, τα Ιωάννινα, την Καρδίτσα, τον Βόλο, τη Λάρισα, τη Θεσσαλονίκη και τα Γρεβενά.

Σιδηροδρομικώς
Τακτικά δρομολόγια εκτελούνται καθημερινά προς Καλαμπάκα με ανταπόκριση στο σταθμό του Παλαιοφάρσαλου. Για την ακριβή ώρα των δρομολογίων μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του ΟΣΕ.

Διαμονή

Η Καλαμπάκα και το Καστράκι υποδέχονται χιλιάδες επισκέπτες, ιδιαίτερα το καλοκαίρι. Υπάρχουν ξενοδοχεία όλων των κατηγοριών, παραδοσιακοί ξενώνες, ενοικιαζόμενα δωμάτια και μεγάλα κάμπινγκ.
Στα πολλά εστιατόρια και τις ταβέρνες θα βρούμε φαγητό για όλα τα γούστα και τοπικά πιάτα. Η περιοχή φημίζεται για τα κρέατα και τα παραδοσιακά γλυκά. Σε καφετέριες και μπαρ ξεκούραση και διασκέδαση.

Στην αγορά ο επισκέπτης θα βρει ό,τι χρειαστεί. Υπάρχουν, επίσης, καταστήματα με είδη λαϊκής τέχνης.

Η Θεσσαλία

Η περιοχή της Θεσσαλίας βρίσκεται στο κέντρο της ηπειρωτικής Ελλάδας. Έχει έκταση 13.929 τ.χλμ. Είναι μια μεγάλη πεδιάδα, ένα βαθύπεδο που κάποτε ήταν λίμνη. Κατά τη γεωλογική εξέλιξη τα νερά βρήκαν διέξοδο ανάμεσα στα βουνά Όλυμπος και Όσσα στα ανατολικά και δημιούργησαν την κοιλάδα των Τεμπών κυλώντας προς το Αιγαίο Πέλαγος.
Η πεδιάδα της Θεσσαλίας κλείνεται από βουνά. Δυτικά υψώνεται η Πίνδος (2.249μ.). Βόρεια τα Χάσια (1.565μ.), τα Αντιχάσια (1.416μ.), τα Καμβούνια (1.615μ.), ο Τίταρος (1.837μ.) και ο Όλυμπος (2.917μ.). Ανατολικά η Όσσα (1.978μ.), το Μαυροβούνι (1.054μ.) και το Πήλιο (1.584μ). Και νότια η Όρθρυς (1.726 μ).
Η Θεσσαλία χωρίζεται στα δύο με μια σειρά από υψώματα. Αρχικά χωριζόταν σε δύο λίμνες και όταν έφυγε το νερό από την κοιλάδα των Τεμπών σε δύο πεδιάδες, την πεδιάδα της Λάρισας ανατολικά και την πεδιάδα των Τρικάλων – Καρδίτσας δυτικά.

Ο Πηνειός ποταμός

Από τα παλιά χρόνια η πεδιάδα της Θεσσαλίας παίρνει ζωή από τον Πηνειό ποταμό, που κάνει εύφορη τη γη στην πορεία του από την Πίνδο μέχρι το Αιγαίο Πέλαγος.
Ο Πηνειός είναι ο τρίτος σε μήκος ποταμός της Ελλάδας με διαδρομή 205 χλμ και λεκάνη απορροής 10.700 τ.χλμ. Οι πηγές του είναι στο βουνό Λάκμος της Πίνδου, κοντά στα όρια της Ηπείρου και της Θεσσαλίας.

Στην αρχή ρέει νοτιοανατολικά και περνάει δυτικά από τα Μετέωρα και την Καλαμπάκα. Συνεχίζει νότια στο νομό Τρικάλων και μετά ανατολικά διασχίζοντας τους νομούς Καρδίτσας και Λάρισας. Περνάει μέσα από την πόλη της Λάρισας και την κοιλάδα των Τεμπών και καταλήγει νότια από το ακρωτήριο Πλαταμώνας στον Θερμαϊκό κόλπο. Σε όλη τη διαδρομή δέχεται τα νερά από πολλούς παραποτάμους και υδάτινα ρεύματα. (Υπάρχει και άλλος ποταμός με το όνομα Πηνειός. Βρίσκεται στην Ηλεία, στη Δυτική Πελοπόννησο.)

Το «δάσος» των βράχων

Πώς σχηματίστηκαν οι βράχοι, οι «πύργοι», όπως τους λένε οι ντόπιοι; Πώς δημιουργήθηκε το καταπληκτικό γεωλογικό τοπίο των Μετεώρων;

Πολλοί γεωλόγοι και ιστορικοί έχουν αναζητήσει από παλιά την απάντηση. Απόλυτα τεκμηριωμένη εξήγηση δεν έχει ακόμη δοθεί. Το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν υπάρχουν πληροφορίες από αρχαίες πηγές. Δεν υπάρχουν σχετικές αναφορές από τους αρχαίους Έλληνες ιστορικούς, ούτε άλλες ιστορικές αναφορές. Δεν έχει ασχοληθεί ούτε η μυθολογία, που έχει ερμηνεύσει τόσα και τόσα άλλα.
Από τις θεωρίες που έχουν αναπτυχθεί περισσότερο αποδεκτή εξακολουθεί να είναι η θεωρία του Γερμανού καθηγητή της γεωλογίας Άλφρεντ Φίλιππσον, που διατυπώθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο Άλφρεντ Φίλιππσον ασχολήθηκε με τη γεωλογική εξέλιξη της νοτιοανατολικής Ευρώπης και επισκέφτηκε την Ελλάδα. Ήταν αυτός που έδωσε το όνομα Αιγαιίς στην περιοχή που ήταν ο πρόγονος της ελληνικής γης και του Αιγαίου Πελάγους.
Κατά την θεωρία του, την εποχή που η Θεσσαλία καλυπτόταν από νερό έπεφταν στην υδάτινη έκτασή της μεγάλες πέτρες και ασβεστολιθικά πετρώματα από ένα μεγάλο ποταμό. Με αυτά τα υλικά δημιουργήθηκε ένας συμπαγής δελτοειδής κώνος, που ανυψώθηκε με τις διαδοχικές γεωλογικές μεταβολές και, όταν έφυγε το νερό, αυτός έμεινε στη θέση του.
Κατά τον Τριτογενή Αιώνα, όταν εκδηλώθηκε η αλπική ορογένεση και μεταξύ των άλλων βουνών δημιουργήθηκαν οι Ελληνίδες με κορμό την οροσειρά της Πίνδου, ο κώνος κόπηκε από τη συμπαγή μάζα και έσπασε σε μικρότερους κώνους, ενώ ανάμεσά τους δημιουργήθηκε η κοιλάδα του Πηνειού ποταμού.

Αυτοί οι κώνοι είναι οι βράχοι, που πήραν την τελική μορφή τους κατά τις επόμενες γεωλογικές μεταβολές και κυρίως με τη διάβρωση από τον άνεμο και την βροχή στο πέρασμα των αιώνων.

Η ιστορία του μοναχισμού και των μοναστηριών

Οι πρώτοι ασκητές

Η Θεσσαλία ήταν πάντα το πέρασμα επιδρομέων και κατακτητών που κατέβαιναν από τον βορρά στο νότο και οι βράχοι πρόσφεραν καταφύγιο στους κατοίκους της περιοχής. Δεν ήταν καθόλου εύκολο να ανέβει κανείς στις πλαγιές και τις κορυφές τους. Αλλά οι σπηλιές και οι σχισμές τους και πολύ περισσότερο οι κορυφές ήταν το κατάλληλο περιβάλλον για τους ασκητές του χριστιανισμού, που αναζητούσαν την απομόνωση για να αφοσιωθούν στην προσευγή, τη λιτή ζωή και τη σκληρή εργασία.
Δεν είναι γνωστό ακριβώς πότε έφθασαν οι πρώτοι. Γραπτές πηγές υπάρχουν από τότε που οργανώθηκε η μοναστική ζωή.

Ασκητήρια ερημιτών

Κατά την παράδοση οι πρώτοι ερημίτες ήρθαν τον 10ο αιώνα. Πρώτος ασκητής θεωρείται ο Βαρνάβας, που ίδρυσε το 950 – 970 την Σκήτη του Αγίου Πνεύματος. Ακολούθησε το 1020 ο Κρητικός μοναχός Ανδρόνικος, που ίδρυσε το μοναστήρι της Μεταμόρφωσης. Το 1160 ιδρύθηκε η Σκήτη των Σταγών ή Δούπιανη.
Οι πρώτοι ασκητές ζούσαν απομονωμένοι σε σπηλιές και προσεύχονταν σε μικρά εκκλησάκια, τα «προσευχάδια», όπως ονομάζονταν. Σταδιακά ιδρύθηκαν και άλλες σκήτες και στις αρχές του 12ου αιώνα είχε αναπτυχθεί μια μικρή κοινωνία από ερημίτες. Κέντρο της λατρείας ήταν η μικρή εκκλησία της Θεοτόκου, το «Κυριακό» ή «Πρωτάτο», στα νότια του βράχου της Δούπιανης. Σ’ αυτή συγκεντρώνονταν οι ασκητές για να τελέσουν τη λατρεία. Συζητούσαν τα προβλήματα και ζητούσαν ο ένας την βοήθεια του άλλου για τις δύσκολες δουλειές. Ο επικεφαλής προερχόταν από τη Σκήτη Σταγών ή Δούπιανης και είχε τον τίτλο του «Πρώτου» και «καθηγουμένου» της Μονής της Θεοτόκου της Δούπιανης.
Η εκκλησία της Θεοτόκου σώζεται μέχρι σήμερα.

Εικοσιτέσσερα μοναστήρια και το όνομα Μετέωρα

Η Σκήτη των Σταγών τον 12ο αιώνα ήταν η πρώτη οργανωμένη μοναχική κοινότητα στα Μετέωρα. Διακόσια χρόνια αργότερα, στα μέσα του 14ου αιώνα, ο Νείλος, Πρώτος της Σκήτης, αναδιοργάνωσε την κοινότητα για να αντιμετωπίσει τους ληστές που είχαν αρχίσει επιδρομές.

Μονή του Αγίου Νικολάου του Αναπαυσά

Λίγο αργότερα ο όσιος Αθανάσιος, από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες του χριστιανισμού, έφυγε από το Άγιον Όρος και ήρθε με δεκατέσσερις μοναχούς στα Μετέωρα. Εγκαταστάθηκε στον βράχο «Πλατύς Λίθος» και ίδρυσε τη Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Όταν ανέβηκε πρώτη φορά το 1344 έδωσε στον βράχο το όνομα «Μετέωρο». Όλη η περιοχή, με τους βράχους και τα μοναστήρια, ονομάστηκε Μετέωρα.
Ο Αθανάσιος ο Μετεωρίτης οργάνωσε την κοινοβιακή ζωή των μοναχών και κατάρτισε τον μοναστικό κανονισμό σύμφωνα με το πρότυπο του Αγίου Όρους. Με αυτόν τον κανονισμό λειτούργησαν τα μοναστήρια των Μετεώρων.
Οι πρώτοι ασκητές αναρριχήθηκαν στους βράχους χρησιμοποιώντας σκαλωσιές. Τις στήριζαν σε δοκάρια, που τα σφήνωναν στον βράχο. Με τον καιρό άρχισαν να χρησιμοποιούνται σχοινιά και ανεμόσκαλες. Μετά χτίστηκαν πύργοι και χρησιμοποιήθηκαν τροχαλίες για να ανεβοκατεβαίνει ένα δίχτυ.

Ο 14ος και ο 15ος αιώνας ήταν η πρώτη περίοδος της ακμής του μοναχισμού στα Μετέωρα. Τα μοναστήρια έφτασαν σε εικοσιτέσσερα: του Αγίου Πνεύματος, του Αγίου Μόδεστου, της Αλύσεως του Αποστόλου Πέτρου, του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, των Αγίων Ταξιαρχών, του Αγίου Γεωργίου του Μανδηλά, του Αγίου Δημητρίου, του Αγίου Αντωνίου, του Αγίου Αθανασίου, της Παναγίας της Μυκάνης, του Αγίου Νικολάου Μπάντοβα, του Αγίου Νικολάου Κοφινά, της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, των Αγίων Πάντων ή Βαρλαάμ, του Αγίου Στεφάνου, της Αγίας Τριάδας, της Αγίας Μονής, του Ρουσάνου ή Αρσάνου, της Υπαπαντής, του Παντοκράτορα, του Καλλιστράτου, της Υψηλοτέρας ή Καλλιγράφων, των Αγίων Αποστόλων και του Αγίου Νικολάου του Αναπαυσά.

Η παρακμή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας είχε επιπτώσεις και στη ζωή των μοναστηριών. Το 1393 η Θεσσαλία κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς και μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης η μοναστική ζωή πέρασε ένα διάστημα παρακμής.
Το 1521 ή το 1524 γράφτηκε το Χρονικό των Μετεώρων. Τότε τα περισσότερα από τα εικοσιτέσσερα μοναστήρια είχαν εξαφανιστεί. Την εποχή εκείνη οι μητροπολίτες της Λάρισας Βησαρίων Α΄, Μάρκος και Βησαρίων Β΄ επέτυχαν να αναδιοργανωθεί η μοναστική ζωή στα Μετέωρα. Άρχισε νέα περίοδος ακμής, που συνεχίστηκε τον 16ο αιώνα. Μοναστήρια ανακαινίστηκαν, ιδρύθηκαν νέα και χτίστηκαν καθολικά και κτίρια, που φιλοτεχνήθηκαν με αγιογραφίες εξαιρετικής τέχνης. Επίσης, λειτούργησαν σχολές κωδικογράφων και πολλοί μορφωμένοι μοναχοί εργάσθηκαν στην αντιγραφή χειρόγραφων κωδίκων.
Η μοναστηριακή πολιτεία έφτασε τον 17ο αιώνα στο απόγειό της. Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας τα Μετέωρα ήταν καταφύγιο για τους κυνηγημένους. Τα μοναστήρια διέσωσαν σημαντικά κειμήλια και έργα της μεταβυζαντινής τέχνης και έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ιστορική εξέλιξη της ευρύτερης περιοχής.
Μεγάλη ήταν η συμβολή των μοναστηριών στην παιδεία. Ίδρυσαν εκπαιδευτήρια και, παράλληλα με τη λατρευτική ζωή και την πίστη, διατήρησαν την ελληνική γλώσσα ενισχύοντας την εθνική συνείδηση και τον πόθο για την ελευθερία.

Τα μοναστήρια γνώρισαν πολλές περιπέτειες και δοκιμασίες ακολουθώντας τις τύχες της περιοχής. Κατακτητές, επιδρομές ληστών, ιστορικές ανακατάξεις. Η μεγαλύτερη δοκιμασία ήρθε στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν λεηλατήθηκαν από τα στρατεύματα του Αλή Πασά των Ιωαννίνων.
Η μονή του Αγίου Δημητρίου καταστράφηκε, επειδή είχε το αρχηγείο του στην περιοχή ο παπα-Θύμιος Βλαχάβας, επικεφαλής του επαναστατικού κινήματος το 1809. Μετά την καταστροφή οι Τούρκοι σφράγισαν τα μοναστήρια, έκλεισαν τους ηγουμένους στη φυλακή στα Γιάννενα και έκοψαν τον παπα-Θύμιο σε τέσσερα κομμάτια. Τα Μετέωρα έγιναν φυλακές και τόπος εξορίας καταδικασμένων από την οθωμανική κυβέρνηση.
Ήδη από τις αρχές του 18ου αιώνα είχε αρχίσει η παρακμή λόγω των επιδρομών Αλβανών ληστών. Το ένα μετά το άλλο τα μοναστήρια ερημώνονταν. Και όσα επέζησαν υπέστησαν πάλι καταστροφές κατά την επανάσταση του 1821 και τις εξεγέρσεις του 1854 και του 1878 στη Θεσσαλία.

Οι ξένοι περιηγητές

Εκείνα τα χρόνια όλο και περισσότεροι περιηγητές έρχονταν από τη Δυτική Ευρώπη στην Ελλάδα. Ταξίδευαν στις ηπειρωτικές περιοχές και τα νησιά και επιστρέφοντας δημοσίευαν τις εντυπώσεις του. Πολλές πληροφορίες για την εποχή οφείλονται σ’ αυτούς, αν και πολλοί έφευγαν παίρνοντας μαζί τους αρχαιότητες, κειμήλια και χειρόγραφα.

Τα Μετέωρα ήταν ένα από τους τόπους που συγκέντρωναν το ενδιαφέρον τους. Αρκετοί από τους ξένους επισκέπτες των μοναστηριών έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση και την προβολή της βυζαντινής παράδοσης. Ακόμη και όσοι δεν είδαν με θετική ματιά τον ορθόδοξο μοναχισμό και αντιμετώπισαν, όπως προκύπτει από τα κείμενά τους, μάλλον με ειρωνία τους μοναχούς, διέσωσαν σημαντικές πληροφορίες.

Μεταξύ άλλων επισκέφθηκαν τα Μετέωρα ο Σουηδός J. Bjornstahl το 1779, ο Άγγλος λόρδος R. Curzon το 1834, ο Γάλλος αρχαιολόγος L. Heuzey το 1858 και ο Ρώσος αρχιμανδρίτης Uspenskij το 1859. 

Μερικοί ήταν συλλέκτες χειρογράφων. Τα αγόραζαν σε εξευτελιστικές τιμές, αλλά έστω κι έτσι τα διέσωζαν. Τα χειρόγραφα που αγόρασε ο λόρδος R. Curzon, για παράδειγμα, βρίσκονται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο. Δύο εικονογραφημένα περγαμηνά ευαγγέλια του 11ου – 12ου αιώνα, που δεν κατάφερε να αγοράσει από το Μεγάλο Μετέωρο, δεν βρίσκονται σήμερα στην βιβλιοθήκη του μοναστηριού και η τύχη τους παραμένει άγνωστη.

Από τη δεκαετία του 1920 λαξεύτηκαν στους βράχους σκαλοπάτια, σήραγγες και γέφυρες και η επικοινωνία των μοναστηριών έγινε πιο εύκολη. Τα σχοινιά και το παραδοσιακό όσο και επικίνδυνο δίχτυ σιγά σιγά έπαψαν να χρησιμοποιούνται. Οι προσκυνητές μπορούσαν να επισκεφθούν τα μοναστήρια και μια νέα καλύτερη περίοδος άρχισε.
Πολλές ζημιές έγιναν κατά τη γερμανική κατοχή το 1941-1944. Γερμανικοί όλμοι κατέστρεψαν τον αγιογραφημένο τρούλο του καθολικού του Αγίου Χαραλάμπους στη μονή του Αγίου Στεφάνου. Στο παλιό καθολικό, την εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, τα πρόσωπα και τα μάτια όλων των αγίων καταστράφηκαν.
Ζημιές έγιναν και κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου το 1946 – 1949, όταν τα μοναστήρια χρησιμοποιήθηκαν ως καταφύγια ή ορμητήρια.
Το 1948 κατασκευάστηκε ο ασφαλτοστρωμένος δρόμος και τα πράγματα έγιναν πιο απλά. Τότε καταργήθηκε το άβατο για τις γυναίκες. Πάντα, όμως, η περιβολή τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών πρέπει να είναι κόσμια για την επίσκεψη.
Στο πέρασμα του χρόνου το ενδιαφέρον για τα Μετέωρα όλο και μεγάλωνε. Από τη δεκαετία του 1970 για έναν πρόσθετο λόγο. Οι πρώτοι ξένοι αναρριχητές ανακάλυψαν τη γοητεία των βράχων και άνοιξαν τις πρώτες διαδρομές. Σε λίγα χρόνια τα Μετέωρα έγιναν διάσημα και στον κόσμο της αναρρίχησης.

Σήμερα λειτουργούν έξι μοναστήρια.
Η Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή Μεγάλο Μετέωρο.
Η Μονή των Αγίων Πάντων ή μονή Βαρλαάμ.
Η Μονή του Αγίου Στεφάνου.
Η Μονή της Αγίας Τριάδας.
Η Μονή του Αγίου Νικολάου του Αναπαυσά.
Η Μονή Ρουσσάνου.

Από τη δεκαετία του 1960 άρχισαν αναστηλωτικές και άλλες εργασίες συντήρησης στα μοναστήρια με πρωτοβουλία της μητρόπολης Τρίκκης και Σταγών. Με την βοήθεια των ηγουμένων και των μοναχών και υπό την επίβλεψη της αρμόδιας Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στερεώθηκαν τοιχοποιίες, έγιναν αναπαλαιώσεις κτισμάτων, καθαρίστηκαν και συντηρήθηκαν τοιχογραφίες και τέμπλα των ναών.
Επίσης, με τη συνδρομή της Πολιτείας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των μοναστηριών και ιδιωτών, συντηρήθηκαν και αναστηλώθηκαν δύο ερειπωμένα μοναστήρια. Η μονή του Αγίου Νικολάου Μπάντοβα, μετόχι της μονής της Αγίας Τριάδας, και η μονή της Υπαπαντής, με ωραίες τοιχογραφίες, μετόχι της μονής του Μεγάλου Μετεώρου. Η προσπάθεια να αναστηλωθούν και άλλα μοναστήρια δεν σταματάει, αλλά πρόκειται για εργασίες πολυδάπανες.

Τα μοναστήρια προκαλούν τον θαυμασμό για τον τρόπο, με τον οποίο είναι χτισμένα ανάλογα με τις δυνατότητες που προσφέρονται σε κάθε βράχο. Η επίσκεψη σε κάθε μοναστήρι είναι ξεχωριστή εμπειρία. Η αρχιτεκτονική είναι εξαιρετική, οι εκκλησίες έχουν θαυμάσιες τοιχογραφίες και ξυλόγλυπτα τέμπλα και υπάρχουν σημαντικά κειμήλια – φορητές εικόνες, έργα αργυροχοΐας και χρυσοχοΐας, κεντήματα, ξυλόλυπτα και άλλα έργα τέχνης. Φυλάσσονται, επίσης, πολλά χειρόγραφα, έντυπα και έγγραφα. Τα χειρόγραφα προέρχονται είτε από τα εργαστήρια αντιγραφής χειρογράφων, που λειτουργούσαν στα μοναστήρια, είτε από συλλογές που τους κληροδότησαν λόγιοι που έγιναν μοναχοί.

Στα έξι μοναστήρια μπορούμε να πάμε είτε με αυτοκίνητο είτε πεζοπορώντας. Η τουριστική κίνηση έχει προσθέσει στις εργασίες των μοναχών και την υποδοχή και ξενάγηση των επισκεπτών. Ο μοναχός που είναι επιφορτισμένος με την υποδοχή λέγεται αρχοντάρης.

Η Καλαμπάκα και κοντά της το Καστράκι είναι η πύλη για τα Μετέωρα. Η Καλαμπάκα βρίσκεται βορειοδυτικά από τα Τρίκαλα, χτισμένη σε υψόμετρο 240, στους πρόποδες των βράχων, κοντά στον Πηνειό ποταμό. Δίπλα στα Μετέωρα είναι το μικρότερο Καστράκι, σε υψόμετρο 270.

Η Καλαμπάκα είναι από παλιά σημαντικός συγκοινωνιακός κόμβος. Είναι, επίσης, η αφετηρία για διαδρομές σε πανέμορφα ορεινά τοπία, βόρεια στα Χάσια και δυτικά στη Νότια Πίνδο.
Τα αρχαία χρόνια κοντά βρισκόταν η πόλη Αιγίνιον. Αρχαιολογικά κατάλοιπα υπάρχουν στην περιοχή Ξηρόκαμπος. Η Καλαμπάκα είναι η συνέχεια της μεσαιωνικής πόλης Σταγοί, που αναφέρεται πρώτη φορά τον 9ο αιώνα. Η ονομασία Καλαμπάκα ανήκει στο τέλος της τουρκοκρατίας. Το όνομα Σταγοί εξακολουθεί να υπάρχει στον τίτλο της μητρόπολης της περιοχής.
Στην βορειοανατολική πλευρά της Καλαμπάκας, όπου απλώνεται η παλιά γραφική συνοικία Σοπωτός κάτω από τη σκιά του βράχου της Αλύσσου αριστερά και του βράχου της Αγίας Τριάδας δεξιά, υπάρχει μία από τις ωραιότερες ελληνικές εκκλησίες. Η Κοίμηση της Θεοτόκου, καθεδρικός ναός της μεσαιωνικής πόλης. Τρίκλιτη βασιλική, χτισμένη τον 11ο αιώνα. Χαρακτηριστικό ότι ο μοναδικός στην Ελλάδα μαρμάρινος άμβωνας βρίσκεται στο κέντρο της εκκλησίας. Στο ιστορικό αυτό μνημείο ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν, μεταξύ άλλων, οι τοιχογραφίες. Λίγες από τον 12ο αιώνα και οι περισσότερες από το 1573, έργο του Νεόφυτου, γιου του Θεοφάνη Στρελίτζα, του μεγάλου ζωγράφου της περίφημης Κρητικής Σχολής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, ο καθεδρικός ναός του Αγίου Βησσαρίωνα με ωραίες τοιχογραφίες. Τοιχογραφίες και ξυλόλυπτα τέμπλα υπάρχουν και σε μικρές εκκλησίες από την εποχή της τουρκοκρατίας.
Η όλο και μεγαλύτερη προσέλευση επισκεπτών στα μοναστήρια έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη της τέχνης της αγιογραφίας και της κατασκευής εικόνων. Λειτουργεί, επίσης, σχολή ξυλογλυπτικής και διακοσμητικής επίπλου. Στο δρόμο από την Καλαμπάκα προς το Καστράκι υπάρχει λαογραφική έκθεση με συλλογή φωτογραφιών του Κώστα Μπαλάφα για τη ζωή των μοναχών. Επίσης, παραδοσιακά προϊόντα της περιοχής, αλλά και λαϊκές φορεσιές, υφαντά και παλιά εργαλεία.

Το Καστράκι βρίσκεται δύο χιλιόμετρα βόρεια, ενωμένο με την Καλαμπάκα στη θέση Σταυρός. Είναι το πέρασμα για τα Μετέωρα, με τη δική του τουριστική υποδομή για διαμονή, φαγητό και εξυπηρέτηση.
Ένας από τους ωραίους περίπατους, που αρχίζουν από δω, είναι προς το Παλιό Καστράκι, παραδοσιακό οικισμό με ωραία πέτρινα σπίτια. Στο δρόμο, δεξιά, είναι ο βράχος Αμπάρια. Εκεί υπάρχουν τα «αμπάρια», σπηλιές χρήσιμες παλιά για τους κατοίκους ως αποθήκες.

Το όνομα Καστράκι προέρχεται ή από βυζαντινό κάστρο που υπήρχε παλιά ή από το γεγονός ότι οι θεόρατοι βράχοι γύρω του το προστατεύουν σαν φυσικό κάστρο.

Η επίσκεψη στα έξι μοναστήρια των Μετεώρων μπορεί να γίνει και με αυτοκίνητο και με τα πόδια. Με το αυτοκίνητο η συνολική διαδρομή είναι 18 χλμ. Πολλά ταξιδιωτικά πρακτορεία οργανώνουν τον «γύρο των Μετεώρων». Με τα πόδια πρέπει να ακολουθήσουμε τα μονοπάτια που έχουν χαραχτεί από χρόνια στους βράχους.
Η φύση έχει δημιουργήσει τρεις ομάδες βράχων.
Η πρώτη ομάδα βρίσκεται στην βόρεια πλευρά. Οι βράχοι είναι ψηλοί και εντυπωσιακοί. Σ’ αυτούς βρίσκονται τα μοναστήρια Μεγάλο Μετέωρο, Βαρλαάμ, Αναπαυσάς και Ρουσάνου, καθώς και τα ερείπια άλλων μονών.
Στη νότια πλευρά είναι οι ψηλότεροι βράχοι, πάνω από το Καστράκι, φρούριο της φύσης. Σ’ αυτούς υπάρχουν ερείπια από μονές και σκήτες. Πίσω τους ανοίγεται η ρεματιά Παλαιοκρανιές με πλούσια βλάστηση.
Η άλλη ομάδα βρίσκεται στην ανατολική πλευρά με τα μοναστήρια της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Στεφάνου. Λιγότεροι είναι οι βράχοι στα δυτικά.

Η είσοδος στα μοναστήρια επιτρέπεται σε άνδρες και γυναίκες, πάντα με την αμφίεση που αρμόζει στον χώρο σύμφωνα με τα μοναστηριακά ήθη. Αν μια γυναίκα δεν φοράει φούστα, θα της δώσουν στο μοναστήρι.
Πριν ξεκινήσουμε καλό είναι να επιβεβαιώσουμε τις ημέρες και ώρες που μπορούμε να επισκεφθούμε τα μοναστήρια. Σχεδόν σε όλα υπάρχει χειμερινό και θερινό ωράριο. Σύμφωνα με το ώς τώρα πρόγραμμα:
Η Μονή Μεταμορφώσεως ή Μεγάλο Μετέωρο (τηλ. 24320 22278) είναι κλειστή τον χειμώνα την Τρίτη και Τετάρτη και το καλοκαίρι την Τρίτη.
Η Μονή Βαρλαάμ (τηλ. 24320 22277) είναι κλειστή τον χειμώνα την Πέμπτη και Παρασκευή και το καλοκαίρι την Πέμπτη.
Η Μονή Ρουσάνου (τηλ. 24320 22649) είναι κλειστή όλο τον χρόνο την Τετάρτη.
Η Μονή του Αγίου Νικολάου (τηλ. 24320 22375) είναι κλειστή την Παρασκευή.
Η Μονή της Αγίας Τριάδας (τηλ. 24320 22220) είναι κλειστή την Πέμπτη.
Η Μονή του Αγίου Στεφάνου (τηλ. 24320 22279) είναι κλειστή τη Δευτέρα.

Αν είμαστε στην Καλαμπάκα και ξεκινάμε με το αυτοκίνητο από την πλατεία Δημαρχείου της πόλης, πηγαίνουμε προς το Καστράκι ακολουθώντας τις πινακίδες. Μέσα στο Καστράκι στρίβουμε αριστερά προς τα Μετέωρα και σε τρία χιλιόμετρα φτάνουμε στη Μονή του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά. Στην βάση ενός βράχου, δηλαδή. Το μοναστήρι είναι στην κορυφή του
Ο βράχος είναι στενός, 85 μέτρα ψηλός. Μικρός σε σχέση με τον βράχο της Υψηλοτέρας πίσω του, στα 585 μέτρα, και τους άλλους βράχους γύρω. Το πλάτωμα στην κορυφή είναι μικρό. Έτσι το μοναστήρι έχει αναπτυχθεί προς τα πάνω σε τρεις ορόφους με διάφορες προσθήκες και κατασκευές στο πέρασμα του χρόνου.

Ιδρύθηκε στο πρώτο μισό του 14ου αιώνα. Από εκείνη την εποχή είναι οι λίγες τοιχογραφίες στη μικρή εκκλησία του Αγίου Αντωνίου στον πρώτο όροφο. Το μοναστήρι αναμορφώθηκε το 1510 και ξαναχτίστηκε το καθολικό του, η εκκλησία του Αγίου Νικολάου στο δεύτερο όροφο, με πρωτοβουλία του Αγίου Διονυσίου, μητροπολίτη Λάρισας, και του ιερομόναχου Νικάνορα, έξαρχου των Σταγών.
Η προέλευση της ονομασίας «Αναπαυσάς» παραμένει ερωτηματικό. Ίσως προέρχεται από το όνομα κάποιου από τους πρώτους κτίτορες. Ίσως οφείλεται στην τοποθεσία, καθώς το μοναστήρι και η θέση του πρόσφεραν σωματική και πνευματική ανάπαυση στους μοναχούς.
Ολόκληρος ο δεύτερος όροφος είναι η εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Μικρή, σχεδόν τετράγωνη, με παράταιρες γωνιές λόγω του χώρου. Ο μικρός τρούλος δεν έχει παράθυρα και φως, καθώς από πάνω είναι ο τρίτος όροφος του μοναστηριού. Ο νάρθηκας έχει μεγαλύτερη ευρυχωρία.

Στον Άγιο Νικόλαο υπάρχει ένα από τα σημαντικότερα σύνολα τοιχογραφιών στον ελληνικό χώρο. Η αγιογράφηση του καθολικού, που ολοκληρώθηκε το 1527, είναι έργο του μεγάλου ζωγράφου Θεοφάνη Στρελίτζα, πρωτοπόρου της περίφημης Κρητικής Σχολής. Είναι το παλαιότερο γνωστό, αλλά και επώνυμο έργο του, αφού κάτω από κάθε αγιογραφία έχει αφήσει το μονόγραμμά του.

Όπως σε όλα τα μοναστήρια, η άνοδος γινόταν αρχικά με ανεμόσκαλα και μετά με δίχτυ. Τα σκαλοπάτια στον βράχο λαξεύτηκαν πολύ αργότερα. Το μοναστήρι από τις αρχές του 20ού αιώνα σταδιακά ερημωνόταν. Αναστηλώθηκε και ανακαινίστηκε τη δεκαετία του 1960, αλλά έμεινε με ένα μοναχό και κάποια στιγμή έπαψε να λειτουργεί για δεκαπέντε χρόνια. Άνοιγε μόνο το καλοκαίρι για τους επισκέπτες με την φροντίδα των ιερέων της Καλαμπάκας. Άρχισε πάλι να λειτουργεί το 1997.

Από τον βράχο του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά ο δρόμος ανηφορίζει και μετά από πέντε χιλιόμετρα φτάνει σε μια διακλάδωση. Κοντά δεξιά είναι η Μονή Ρουσσάνου. Δυτικά είναι οι Μονές Βαρλαάμ και Μεγάλου Μετεώρου, ανατολικά οι Μονές της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Στεφάνου.

Η Μονή Ρουσσάνου βρίσκεται σε βράχο ύψους 370μ. Είναι ένα τριώροφο οικοδόμημα με ενιαία στέγη, που καλύπτει ολόκληρη την κορυφή. Ο τρούλος της εκκλησίας ξεχωρίζει στο ενιαίο οικοδόμημα.
Το μοναστήρι ήταν ανδρικό. Σήμερα είναι γυναικείο. Προστάτις του είναι η Αγία Βαρβάρα. Αλλά είναι άγνωστη η προέλευση της ονομασίας Ρουσσάνου. Μια εκδοχή λέει ότι προέρχεται από το όνομα κάποιου παλιού ασκητή. Μια άλλη ότι χτίστηκε αρχικά από δύο Ρώσους μοναχούς, άρα «Russa-Νη». Η ανάβαση γινόταν αρχικά με ανεμόσκαλα και μετά με δίχτυ. Το 1868 κατασκευάστηκε ξύλινη γέφυρα. Η γέφυρα που μας φέρνει σήμερα στον βράχο χτίστηκε το 1930.

Δεν υπάρχουν πληροφορίες για τον χρόνο της ίδρυσης του μοναστηριού. Υπολογίζεται ότι χτίστηκε τον 14ο ή 15ο αιώνα. Κατά μία εκδοχή ιδρύθηκε το 1388 από τους μοναχούς Νικόδημο και Βενέδικτο. Το βέβαιο είναι ότι πήρε τη σημερινή του μορφή από το 1530, όταν ανέβηκαν στον βράχο οι αδελφοί ιερομόναχοι Ιωάσαφ και Μάξιμος από τα Γιάννενα. Οι δύο αδελφοί έχτισαν στη θέση παλαιότερης εκκλησίας το καθολικό που θαυμάζουμε σήμερα, αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Το παρεκκλήσι είναι αφιερωμένο στην Αγία Βαρβάρα.

Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στα άλλα μοναστήρια, οι δύο κτίτορες δεν απεικονίζονται στις τοιχογραφίες του καθολικού και το όνομά τους δεν αναφέρεται σε κάποια επιγραφή. Το ιερό της μικρής εκκλησίας είναι στραμμένο προς τον βορρά και όχι προς την ανατολή, επειδή αυτό επέβαλε η μορφολογία του βράχου. Οι αγιογραφίες είναι από το 1561. Ο ζωγράφος είναι άγνωστος, αλλά η τεχνοτροπία είναι επηρεασμένη από την περίφημη Κρητική Σχολή. Αγιογραφίες υπάρχουν και στον νάρθηκα που καλύπτεται από θόλο.

Η Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή Μεγάλο Μετέωρο

Στη διακλάδωση κοντά στη Μονή Ρουσσάνου στρίβουμε αριστερά. Σε λιγότερο από ένα χιλιόμετρο ένας δρόμος αριστερά οδηγεί σε διακόσια μέτρα στη Μονή Βαρλαάμ. Συνεχίζοντας σε ένα χιλιόμετρο φτάνουμε στο Μεγάλο Μετέωρο.

Η Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή Μεγάλο Μετέωρο απλώνεται σε εξήντα στρέμματα στην κορυφή του βράχου Πλατύς Λίθος σε υψόμετρο 610. Είναι το μεγαλύτερο μοναστήρι των Μετεώρων και πρώτο κατά την τάξη της μοναστικής πολιτείας. Είναι, επίσης, το αρχαιότερο. Ιδρύθηκε το 1344 από τον όσιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη. Αυτός έδωσε το όνομα στα Μετέωρα, όταν ανεβαίνοντας στον Πλατύ Λίθο τον ονόμασε Μετέωρο.
Η πρώτη εκκλησία ήταν αφιερωμένη στην Παναγία και το μοναστήρι στην Παναγία της Μετεωρίτισσας Πέτρας. Μετά χτίστηκε η εκκλησία της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, που έγινε το καθολικό του μοναστηριού και του έδωσε το όνομά του.
Διάδοχος του Αθανάσιου, δεύτερος κτίτορας της μονής, ήταν ο όσιος Ιωάσαφ, Ιωάννης Ούρεσης πριν γίνει μοναχός, γιος του Σερβοέλληνα βασιλιά Συμεών Ούρεση Παλαιολόγου με έδρα τα Τρίκαλα. Ο Ιωάσαφ έζησε εδώ σαράντα χρόνια. Το 1388 ανακαίνισε την εκκλησία της Μεταμορφώσεως. Μεταξύ άλλων, έχτισε κελιά και πρωτοστάτησε στην ίδρυση της μονής της Υψηλοτέρας στον βράχο απέναντι από το Μεγάλο Μετέωρο. Οι κάρες των δύο κτιτόρων φυλάσσονται στο μοναστήρι.
Νέα σημαντική περίοδος ήταν ο 16ος αιώνας. Το 1545 ο ηγούμενος Συμεών έχτισε τον μεγάλο ναό, καθολικό του μοναστηριού από τότε. Ο ναός έχει διαστάσεις 60Χ32 μ. Είναι ο μεγαλύτερος των Μετεώρων.

Η πρώτη μικρή εκκλησία έγινε το ιερό της μεγάλης. Στη μικρή υπάρχουν σημαντικές τοιχογραφίες της Μακεδονικής Σχολής από το 1483. Θαυμάσιες τοιχογραφίες από το 1552 υπάρχουν, επίσης, στον κυρίως ναό και τον νάρθηκα.
Υπάρχουν, επίσης, τα παλιά παρεκκλήσια της Θεομήτορος (της Παναγίας της Μετεωρίτισσας Πέτρας), του Ιωάννη του Προδρόμου και των Κωνσταντίνου και Ελένης και το σύγχρονο παρεκκλήσι του Αγίου Νεκταρίου.
Χρειάζεται ώρα για να γνωρίσουμε το μοναστήρι. Από εκκλησία σε εκκλησία, από σκαλιά σε σκαλιά, από όροφο σε όροφο. Είναι ολόκληρο ένα μουσείο.
Το 1557 χτίστηκε η Παλαιά Τράπεζα, ένας από τους πιο αξιοθέατους σήμερα χώρους των Μετεώρων, όπου εκτός από την ίδια την αίθουσα θαυμάζουμε τη συλλογή των κειμηλίων και την θεολογική πινακοθήκη του μοναστηριού. Την ίδια εποχή κατασκευάστηκαν η εστία (το μαγειρείο), το κελάρι, το νοσοκομείο-γηροκομείο, ο πύργος για την άνοδο και κάθοδο με το δίχτυ και άλλα.
Η βιβλιοθήκη του Μεγάλου Μετεώρου είναι από πλουσιότερες μοναστηριακές βιβλιοθήκες με χειρόγραφους κώδικες, έγγραφα και σπάνια έντυπα.

Από το Μεγάλο Μετέωρο μπορούμε να πάρουμε το μονοπάτι και να φτάσουμε δυτικά στην ανακαινισμένη Μονή της Υπαπαντής. Είναι κλειστή, αλλά πανέμορφη σ’ ένα μεγάλο κοίλωμα του βράχου, στο τέρμα εκατό σκαλοπατιών. Σε σχετικά μικρή απόσταση είναι τα ερείπια της Μονής του Αγίου Δημητρίου.

Η Μονή των Αγίων Πάντων ή Μονή Βαρλαάμ

Επιστρέφουμε από το Μεγάλο Μετέωρο για να επισκεφθούμε τη Μονή Βαρλαάμ. Από τον χώρο όπου αφήνουμε το αυτοκίνητο η θέα είναι μαγευτική.

Η Μονή των Αγίων Πάντων ή Μονή Βαρλαάμ βρίσκεται σε υψόμετρο 550, απέναντι από το Μεγάλο Μετέωρο. Είναι η δεύτερη κατά την τάξη των μοναστηριών.

Ιδρύθηκε από τον ασκητή Βαρλαάμ στα μέσα του 14ου αιώνα. Όταν ανέβηκε στον βράχο ο Βαρλαάμ έχτισε τη μικρή εκκλησία των Τριών Ιεραρχών, άλλα δύο εκκλησάκια, ένα μικρό κελί και μια στέρνα για νερό. Από το 1350 η άνοδος γινόταν με τέσσερις ανεμόσκαλες που κρέμονταν σε πασάλους σφηνωμένους στον βράχο. Το 1518 έφτασαν οι αδελφοί Θεοφάνης και Νεκτάριος Αψαράδες, γόνοι πλούσιας οικογένειας από τα Γιάννενα. Ανακαίνισαν τη μικρή εκκλησία των Τριών Ιεραρχών, έχτισαν τον πύργο για την άνοδο με το δίχτυ και άρχισαν τις ετοιμασίες για την οικοδόμηση μεγάλου ναού.
Η μεταφορά των υλικών κράτησε χρόνια. Το 1541 – 1544 χτίστηκε ο ναός των Αγίων Πάντων, καθολικό του μοναστηριού με ωραίες τοιχογραφίες του 1548, ζωγραφισμένες οι περισσότερες από τον Φράγκο Κατελάνο από την Θήβα. Αργότερα χτίστηκε ο νάρθηκας με τοιχογραφίες του 1566. Στο νάρθηκα βρίσκονται οι τάφοι των δύο αδελφών. Αυτό το επιβλητικό καθολικό είναι αγιορείτικου τύπου με δύο τρούλους, έναν στον νάρθηκα δυτικά και έναν στον κυρίως ναό στα ανατολικά.

Τοιχογραφίες υπάρχουν από το 1637 και στο παρεκκλήσι των Τριών Ιεραρχών, χτισμένο πάνω στον πρώτο εκκλησάκι του Βαρλαάμ.
Από τις αρχές του 19ου η άνοδος έγινε πιο εύκολη. Λαξεύτηκαν στον βράχο σκαλοπάτια και κατασκευάστηκε ενδιάμεση γέφυρα. Στο πέρασμα του χρόνου έγιναν μετατροπές και από το 1923 περίπου διακόσια σκαλοπάτια καταλήγουν στην εκκλησία των Αγίων Πάντων.

Από το προαύλιο μπορούμε να χαρούμε τη θέα και να συνεχίσουμε την επίσκεψη στην παλαιά τράπεζα του μοναστηριού, στην εστία (το μαγειρείο) και το νοσοκομείο-γηροκομείο. Σημαντική είναι η συλλογή χειρογράφων, εικόνων και ιερών κειμηλίων.

Επιστρέφουμε στη διακλάδωση και συνεχίζουμε ανατολικά. Συναντάμε μία άλλη είσοδο στη Μονή Ρουσσάνου και σε λίγο φτάνουμε στη Μονή της Αγίας Τριάδας.

Η Μονή της Αγίας Τριάδας βρίσκεται στην κορυφή του ομώνυμου εντυπωσιακού βράχου σε υψόμετρο 520. Η κορυφή απλώνεται σε έξι στρέμματα. Τα εκατόν σαράντα σκαλοπάτια λαξεύτηκαν σε ένα στενό μονοπάτι του βράχου το 1925 και χρειάζεται αντοχή για να τα ανέβουμε. Ο πύργος για το παραδοσιακό δίχτυ είναι ο χώρος υποδοχής.
Ο χρόνος της ίδρυσης του μοναστηριού δεν είναι βέβαιος. Άγνωστος είναι ο κτίτορας, όπως άγνωστη είναι και η πρώτη περίοδος της λειτουργίας του. Θεωρείται ότι ήταν οργανωμένο μοναστήρι από το 1362.

Το καθολικό, η εκκλησία της Αγίας Τριάδας, χτίστηκε μεταξύ του 1456 και του 1476. Είναι μικρή βυζαντινή εκκλησία, στην βορειοδυτική πλευρά του βράχου. Ο νάρθηκας χτίστηκε το 1689 και οι τοιχογραφίες του φιλοτεχνήθηκαν το 1692. Οι τοιχογραφίες που βλέπουμε σήμερα στο καθολικό φιλοτεχνήθηκαν το 1741 από τους αδελφούς Αντώνιο και Νικόλαο.
Μέσα σε λαξευμένο βράχο βρίσκεται το παρεκκλήσι του Τιμίου Ιωάννη του Προδρόμου, κυκλικό με θόλο. Έχει σημαντικές παλιές τοιχογραφίες. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν, επίσης, η τράπεζα, άλλες αίθουσες και οι στέρνες του μοναστηριού.

Μία από τις δραστηριότητες των μοναχών ήταν η αντιγραφή χειρογράφων, όχι μόνο με θρησκευτικό περιεχόμενο, αλλά και από βιβλία διαφόρων επιστημών. Στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας ανήκουν 120 χειρόγραφα, αλλά δεν μπορούμε να τα δούμε εδώ. Στην κατοχή οι Γερμανοί έδιωξαν τους μοναχούς και λεηλάτησαν το μοναστήρι που ερημώθηκε. Έμεινε κλειστό πενήντα χρόνια. Τα χειρόγραφα φυλάσσονται από το 1953 στο μοναστήρι του Αγίου Στεφάνου. Παραμένουν εκεί, επειδή η συντήρησή τους έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις και οι μοναχοί στην Αγία Τριάδα είναι λίγοι.

Από τη Μονή της Αγίας Τριάδας συνεχίζουμε προς τους τελευταίους βράχους στα ανατολικά. Φτάνουμε στη Μονή του Αγίου Στεφάνου. Είμαστε πάλι κοντά στην Καλαμπάκα.

Το μοναστήρι του Αγίου Στεφάνου βρίσκεται σε υψόμετρο 520, αλλά είναι το πιο εύκολο στην πρόσβαση. Το πάρκινγκ είναι δίπλα του και δεν υπάρχουν σκαλοπάτια και μεγάλη γέφυρα.

Το μοναστήρι ιδρύθηκε τον 14ο – 15ο αιώνα, αλλά στον βράχο υπήρχαν ασκητήρια τουλάχιστον από το τέλος του 12ου αιώνα. Πρώτος ασκητής ήταν κατά την παράδοση ο Ιερεμίας. Και πρώτος κτίτορας του μοναστηριού ο αρχιμανδρίτης όσιος Αντώνιος. Ο πατέρας του ήταν Σέρβος ηγεμόνας και η μητέρα του από την βυζαντινή οικογένεια των Καντακουζηνών.
Δεύτερος κτίτορας ήταν ο ιερομόναχος Φιλόθεος, ο οποίος το 1545 ξανάχτισε τη μικρή μονόκλιτη εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, με τοιχογραφίες του 1501 και ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Κατασκευάστηκαν, επίσης, κελιά και άλλα κτίσματα.
Το 1798 χτίστηκε η μεγαλύτερη εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους, καθολικό του μοναστηριού. Επιβλητικός ναός, σταυρειδής, με ένα μεγάλο τρούλο και δύο μικρούς. Οι τοιχογραφίες ζωγραφίστηκαν από τον σπουδαίο αγιογράφο Βλάση Τσοτσώνη. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι από το 1814. Υπάρχουν, επίσης, ξυλόγλυπτα προσκυνητάρια από το 1836.
Η εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, υπέστη ζημιές κατά τη γερμανική κατοχή. Ιδιαίτερα τα πρόσωπα και τα μάτια των αγίων. Τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά ούτε τα επόμενα χρόνια για το μοναστήρι. Αλλά από το 1961 έπαψε να είναι ανδρικό. Έγινε γυναικείο και μια νέα καλύτερη εποχή άρχισε.
Στην εκκλησία του Αγίου Στεφάνου οι τοιχογραφίες έχουν καθαριστεί και συντηρηθεί. Αποτελούν ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ζωγραφικό σύνολο της μεταβυζαντινής αγιογραφίας. Η παλιά τράπεζα έχει μετατραπεί σε μουσείο με χειρόγραφους κώδικες, εικόνες, χρυσοκεντήματα και κειμήλια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η εστία (το μαγειρείο), ο ξενώνας και άλλα κτίσματα, όπου υπάρχουν βιβλιοθήκη και εργαστήρια αγιογραφίας, καλλιγραφίας και διακοσμητικής, χειρογράφων, χρυσοκεντητικής και άλλων δραστηριοτήτων.

Από τη Μονή του Αγίου Στεφάνου παίρνουμε το δρόμο της επιστροφής, Γυρίζοντας προς τα πίσω βλέπουμε την πινακίδα προς Καλαμπάκα, στρίβουμε δεξιά και αφήνουμε πίσω μας τους βράχους. Αν δεν έχουμε προλάβει να επισκεφθούμε όλα τα μοναστήρια σε μια μέρα, τώρα ξέρουμε το δρόμο.

Τα Μετέωρα προσφέρουν πολλές και ποικίλες δυνατότητες για τους λάτρεις της πεζοπορίας. Ανάμεσα στους βράχους, αλλά και από τα ριζά τους μέχρι τις κορυφές τους, βρίσκονται μονοπάτια χαραγμένα από την φύση και τον άνθρωπο. Υπάρχουν βιβλία και τουριστικοί οδηγοί ειδικά για τα μονοπάτια των Μετεώρων.
Οι γνώστες μάς λένε ότι μπορούμε να κάνουμε δύο διαδρομές για να φτάσουμε στα έξι μοναστήρια που λειτουργούν, αλλά και στα κατάλοιπα άλλων. Τα μονοπάτια δεν είναι δύσκολα όσο κι αν αυτή είναι η πρώτη εντύπωση βλέποντας τους βράχους. Πρέπει, βέβαια, να έχουμε συνηθίσει την πεζοπορία.

Αφετηρία είναι η πλατεία στο Καστράκι.
Η πρώτη διαδρομή έχει μήκος 10 χλμ με την επιστροφή και οδηγεί σε 4 χλμ στη μονή του Μεγάλου Μετεώρου και από κεί σε άλλα 2 χλμ στην ερειπωμένη μονή του Αγίου Δημητρίου και την ανακαινισμένη μονή της Υπαπαντής.
Η δεύτερη διαδρομή έχει μήκος 11 χλμ. Οδηγεί σε 5 χλμ από τον βράχο του Αγίου Πνεύματος στη μονή Ρουσάνου και μετά στη μονή της Αγίας Τριάδας και τη μονή του Αγίου Στεφάνου με επιστροφή στην Αγία Τριάδα. Από κει άλλα 6 χλμ κατεβαίνοντας προς την ιστορική εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Καλαμπάκα και επιστρέφοντας στο Καστράκι, αφού περάσουμε από το παλιό μοναστήρι του Αγίου Νικολάου Μπάντοβα.
Οι ειδικοί προτείνουν και μια άλλη διαδρομή πιο δύσκολη, προς τους ψηλούς βράχους που σκεπάζουν προστατευτικά το Καστράκι. Αλλά με πρώτο προορισμό έναν χαμηλό βράχο, το Αδράχτι, σε απόσταση 800 μέτρα. Το Αδράχτι έχει ύψος 40μ. και σχήμα σαν αυτό που λέει το όνομά του. Διακρίνεται σαν βελόνα ανάμεσα στη Σουρλωτή, το Πυξάρι και τους άλλους θεόρατους βράχους. Η διαδρομή συνεχίζεται 1,5 χλμ μέχρι την Ψαρόπετρα, τη θέση με την ωραιότερη θέα στα Μετέωρα.

Η ωραιότερη εποχή για πεζοπορία είναι η άνοιξη. Αλλά μπορούμε να πεζοπορήσουμε όλες τις εποχές. Όχι, όμως, τις μέρες με βροχή, επειδή τα βράχια γλιστράνε.

Πάνω από το Καστράκι υψώνεται σε 300μ. ο βράχος του Αγίου Πνεύματος, που συγκεντρώνει την προτίμηση πολλών πεζοπόρων και αναρριχητών. Από τους ωραιότερους «πύργους» των Μετεώρων με ιστορικό και λαογραφικό ενδιαφέρον.
Σ’ αυτόν τον βράχο ανέβηκε ο πρώτος ασκητής που έφτασε στα Μετέωρα. Ήταν ο Βαρνάβας που αναρριχήθηκε το 950 και ίδρυσε τη Σκήτη του Αγίου Πνεύματος. Η πρώτη αυτή εγκατάσταση σε μια μικρή κοιλότητα απέχει μια ώρα με τα πόδια από το Καστράκι. Κοντά είναι η αναρριχητική διαδρομή που ονομάζεται «ο δρόμος του νερού». Ονομάστηκε έτσι, επειδή στην πορεία της κυλάει το νερό της βροχής και «στρώνει» το μονοπάτι για την κορυφή. Παλιά οι ασκητές είχαν χαράξει στην πέτρα ένα αυλάκι για το νερό, ώστε να μαζεύετσι σε μια στέρνα δίπλα στο εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος.
Στην βόρεια πλευρά του βράχου βρίσκεται μια σπηλιά με ύψος 60μ. Ονομάζεται «οι φυλακές των μοναχών». Εδώ οι μοναχοί αναζητούσαν την πλήρη απομόνωση. Λέγεται ότι εδώ επίσης έστελναν κάποια εποχή οι Τούρκοι εξόριστους Έλληνες.

Στην εμπρός πλευρά του βράχου, λίγα λεπτά απόσταση από το Καστράκι, βρίσκονται τα κατάλοιπα από το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου του Μαντηλά σε ύψος 30μ. Εκεί στα ερείπια ανεμίζουν όλο το χρόνο μαντήλια σύμφωνα με ένα παλιό έθιμο.

Κάποτε ένας Τούρκος πήγε να κόψει ξύλα στο δασάκι κάτω από το μοναστήρι, αλλά ένας κορμός έπεσε και τον τραυμάτισε βαριά. Η γυναίκα του έταξε τη μαντήλα της στον άγιο για να γίνει ο άντρας της καλά. Έτσι έγινε και από τότε κάθε χρόνο στη γιορτή του αγίου στις 23 Απριλίου ή τη Δευτέρα του Πάσχα οι νέοι της περιοχής σκαρφαλώνουν στον βράχο, παίρνουν τα μαντήλια του προηγούμενου χρόνου, κρεμάνε καινούργια και μοιράζουν τα παλιά για φυλαχτό στους πιστούς που παρακολουθούν στη ρίζα του βράχου.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στη γιορτή του Αγίου Πνεύματος. Νέοι αναρριχώνται στο Άγιο Πνεύμα και αλλάζουν το μαντήλι που είχαν βάλει τον προηγούμενο χρόνο.

Κοντά, απέναντι, είναι ένας άλλος βράχος με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η Δούπιανη. Στη ρίζα του βρίσκεται η μικρή εκκλησία της Θεοτόκου της Δούπιανης, το κέντρο λατρείας των πρώτων ασκητών των Μετεώρων. Η εκκλησία είναι σε καλή κατάσταση με ωραίες παλιές τοιχογραφίες. Στον βράχο της Δούπιανης υπάρχουν τα ερείπια των μοναστηριών του Αγίου Δημητρίου και του Παντοκράτορος.

Η αναρρίχηση στους βράχους των Μετεώρων είναι πολύ παλιά υπόθεση. Πολύ πριν έρθουν οι πρώτοι ασκητές, από τα αρχαία χρόνια οι κάτοικοι κατέφευγαν στους δύσβατους βράχους για να προστατευθούν από τις επιδρομές ληστών.
Οι ασκητές, που ήρθαν μετά τον 10ο αιώνα, αναρριχήθηκαν με κάθε τρόπο. Οι σημερινοί αναρριχητές βρίσκουν ίχνη από αναβάσεις σε πολύ δύσκολους βράχους ακόμη και για τα σημερινά δεδομένα. Η αναρρίχηση του πρώτου ασκητή στον βράχο του Αλύσσου είχε πολύ υψηλό βαθμό δυσκολίας. Ο βράχος ακόμη και σήμερα θεωρείται από τους πιο δύσκολους για ανάβαση.
Τον 14ο αιώνα ο τσάρος της Σερβίας Στέφανος Ντουσάν έβαλε στρατιώτες του να ανέβουν στον βράχο του Αγίου Πνεύματος και να τοποθετήσουν στην κορυφή του ένα μεταλλικό σταυρό με διαστάσεις 1,80Χ0,80 μ. Ύστερα από εξακόσια χρόνια, το 1975, ο σταυρός κατέβηκε με ελικόπτερο και φυλάσσεται στη Μονή Βαρλαάμ.
Υπάρχουν, επίσης, στοιχεία που δείχνουν ότι από παλιά ντόπιοι βοσκοί και κυνηγοί έκαναν αναβάσεις σε πολύ δύσκολους βράχους. Τη νεώτερη εποχή μέχρι το 1965 η κοινότητα Καστρακίου νοίκιαζε τις κορυφές των βράχων, όπου υπήρχε πλούσια βλάστηση, σε βοσκούς που ανέβαζαν τα κοπάδια τους να βοσκήσουν.

Οι βράχοι των Μετεώρων άρχισαν να γίνονται γνωστοί διεθνώς στους φίλους της αναρρίχησης τη δεκαετία του 1970. Η αθλητική αναρρίχηση άρχισε στα Μετέωρα όταν το 1975 ήρθαν ο μεγάλος αναρριχητής-ορειβάτης Dietrich Hasse και ο φίλος του επαγγελματίας φωτογράφος και ορειβάτης Heinz Lotar Stutte. Την επόμενη δεκαετία άνοιξαν πάνω από διακόσιες διαδρομές και ανέβηκαν και στους εκατό και πλέον πύργους της περιοχής.
Οι δύο φίλοι, που εξέδωσαν τρεις αναρριχητικούς οδηγούς μέχρι το 2000, θεωρούνται οι πατέρες της αθλητικής αναρρίχησης στα Μετέωρα. Επιπλέον έδωσαν το παράδειγμα σε νέους της περιοχής να ασχοληθούν με την αναρρίχηση.
Από τη δεκαετία του 1980 άρχισαν να έρχονται όλο και περισσότεροι Έλληνες και ξένοι στο αναρριχητικό πεδίο. Άρχισαν, επίσης, να οργανώνονται διεθνείς συναντήσεις και αγώνες.

Σήμερα τα Μετέωρα είναι από τα γοητευτικότερα και ασφαλέστερα αναρριχητικά πεδία σε παγκόσμιο επίπεδο. Όλες οι σχολές ορειβασίας προβλέπουν τουλάχιστον ένα Σαββατοκύριακο στο πεδίο των Μετεώρων. Επίσης, υπάρχουν εταιρίες που, παράλληλα με τις οργανωμένες αναρριχήσεις προσφέρουν ποδηλασία βουνού και οργανωμένες πεζοπορίες.
Οι αναρριχητές μπορούν να ανέβουν σε όλους τους βράχους εκτός από αυτούς, στους οποίους υπάρχουν κατοικημένα μοναστήρια. Εκατό βράχοι και επτακόσιες διαδρομές προσφέρουν συγκινήσεις σε αναρριχητές κάθε επιπέδου. Όλες οι διαδρομές έχουν ανοιχτεί παραδοσιακά, από κάτω προς τα πάνω, και έχουν διάφορους βαθμούς δυσκολίας, από εύκολες μέχρι πολύ δύσκολες.

Οι βράχοι έχουν αμμολιθική σύσταση και κροκάλες. Έτσι, υπάρχουν φυσικά πιασίματα, κάτι πολύ σημαντικό για τους αρχάριους αναρριχητές. Οι ειδικοί συνιστούν να προτιμούν οι αρχάριοι τις διαδρομές στην πίσω πλευρά του βράχου της Δούπιανης. Στην περιοχή υπάρχουν εκπαιδευτές. Μπορούμε να ζητήσουμε παντού πληροφορίες.

Δυτικά από την Καλαμπάκα στην Πίνδο, αλλά και βόρεια στα Χάσια και τα Αντιχάσια, μπορούμε να κάνουμε εκδρομές σε παραδοσιακά χωριά, σημαντικά μοναστήρια και πανέμορφα ορεινά τοπία.
Κοντά στην Καλαμπάκα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν:

Το Σπήλαιο της Θεάπετρας, νοτιοανατολικά, κοντά στο ομώνυμο χωριό.

Στο σπήλαιο ανακαλύφθηκαν ίχνη κατοίκησης από τη Μέση Παλαιολιθική μέχρι τη Νεολιθική Εποχή. Βρέθηκαν, επίσης, τέσσερις ανθρώπινοι σκελετοί, από τους οποίους ένας 14500 ετών και ένας 7000 ετών, και εντοπίστηκαν αποτυπώματα από ανθρώπινα πέλματα πριν από 100 000 χρόνια.



Η γέφυρα της Σαρακήνας, νότια.

Η πέτρινη γέφυρα του ιστορικού οικισμού Σαρακήνα χτίστηκε τον 14ο αιώνα και είναι η μεγαλύτερη της περιοχής των Τρικάλων με έξι τόξα. Από αυτά διατηρούνται τα τέσσερα, ενώ έχουν γίνει πολλές ανακατασκευές για τις νεώτερες συγκοινωνιακές ανάγκες, που έχουν αλλοιώσει την αρχική κατασκευή.

Στην Καλαμπάκα έχει αναπτυχθεί η τέχνη της αγιογραφίας. Εκτός από τα εργαστήρια αγιογραφίας, υπάρχουν εργοστάσια και βιοτεχνίες που κατασκευάζουν εικόνες. Ο τύπος και το κόστος της εικόνας καθορίζεται κυρίως από το είδος του ξύλου που χρησιμοποιείται. Υπάρχουν, επίσης, καταστήματα με είδη λαϊκής τέχνης.

Η περιοχή φημίζεται για τα κρέατα. Γνωστό το «κεμπάπ» - κομμάτια από χοιρινό, αρνί ή προβατίνα, που ψήνονται στη σούβλα. Από τα παραδοσιακά γλυκά φημισμένος ο «σαπουνέ χαλβάς». Επίσης, η «σπάτουλα Καλαμπάκας», είδος πουτίγκας - καρυδόπιττα με κρέμα, αμύγδαλα και κανέλα. Από τα ποτά, τσίπουρο Τρικάλων με γλυκάνισο ή άλλα μυρωδικά.

Άλμπουμ Φωτογραφιών

Μετέωρα

Μετέωρα

Θρησκευτικός τουρισμός

Θρησκευτικός τουρισμός

Μοναστήρια και βράχοι

Μοναστήρια και βράχοι

Ένα φανταστικό τοπίο

Ένα φανταστικό τοπίο

Ο καιρός τώρα