Ξάνθη, η πόλη με τα χίλια χρώματα

Ξάνθη

Ξάνθη! Στην Θράκη, πάνω στον δρόμο από την Θεσσαλονίκη προς την Ανατολή. Η πόλη με τα χίλια χρώματα, όπως την αποκαλούν. Στο κέντρο μιας περιοχής με μεγάλο οικολογικό και πολιτισμικό ενδιαφέρον.

Ένα ταξίδι στην πόλη της Ξάνθης, με τη σύγχρονη ζωή, το καλό φαγητό και τα φημισμένα γλυκά. Ένας αξέχαστος περίπατος στην Παλιά Πόλη, ένα από τα ωραιότερα παραδοσιακά οικιστικά σύνολα στην Ελλάδα, και μια επίσκεψη στις περίφημες καπναποθήκες, μνημεία βιομηχανικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα. Κι αν είναι Σάββατο, μια βόλτα στο φημισμένο Παζάρι. Και μετά, μια περιήγηση, από τα υπέροχα τοπία του ποταμού Νέστου μέχρι τις ορεινές ομορφιές της Δυτικής Ροδόπης και από τα αρχαία Άβδηρα ώς το Πόρτο Λάγος και τη λίμνη Βιστωνίδα.

Γεωγραφία

Η περιοχή της Ξάνθης απλώνεται ανάμεσα στις περιοχές της Καβάλας και της Δράμας δυτικά και της Ροδόπης ανατολικά. Το έδαφος κατά τα δύο τρία είναι ορεινό. Βόρεια εκτείνεται η οροσειρά της Δυτικής Ροδόπης και νότια η πεδιάδα της Ξάνθης, μέχρι την ακτή στο Θρακικό πέλαγος.

Στα δυτικά κυλάει ο ποταμός Νέστος, όριο με την Καβάλα. Ανατολικά, στην ακτή, όριο με την Ροδόπη, είναι η λίμνη Βιστωνίδα, στο μυχό του όρμου Πόρτο Λάγος. Η λίμνη και ο όρμος χωρίζονται από μια γλώσσα στεριάς και συγκοινωνούν με κανάλια. Ο όρμος – αλλιώς, όρμος της Βιστωνίας – έχει άνοιγμα στην είσοδό του 7 νμ. Η απόσταση από την είσοδο μέχρι τον μυχό, όπου βρίσκεται το λιμάνι του Πόρτο Λάγος, είναι 5 νμ.

Η πόλη της Ξάνθης είναι χτισμένη στους πρόποδες της Ροδόπης, στην αρχή της πεδιάδας. Είναι το διοικητικό, οικονομικό και εμπορικό κέντρο της περιοχής και αναπτύσσεται συνεχώς. Έχει σήμερα 56.000 κατοίκους. Η Παλιά Πόλη έχει ανακηρυχθεί διατηρητέος οικισμός. Διασχίζεται από τον ποταμό Κόσυνθο, που πηγάζει από το βουνό Κούλα και καταλήγει στα βορειοδυτικά της λίμνης Βιστωνίδα.

Άφιξη

Στην Ξάνθη μπορούμε να πάμε οδικώς και σιδηροδρομικώς. Εξυπηρετείται, επίσης, αεροπορικώς από το κοντινό αεροδρόμιο στην Χρυσούπολη της Καβάλας.
Κύριος οδικός άξονας είναι η Εγνατία Οδός. Κάθετοι οδικοί άξονες οδηγούν στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας προς την Βουλγαρία, καθώς και στα αεροδρόμια και τα λιμάνια της Καβάλας και της Αλεξανδρούπολης.
Τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ Ξάνθης εκτελούν δρομολόγια σε όλη την Ελλάδα και εξυπηρετούν τις κωμοπόλεις και τα χωριά της περιοχής. Τηλ.: 25410 22684.
Η Ξάνθη συνδέεται με καθημερινά σιδηροδρομικά δρομολόγια με την Θεσσαλονίκη και την Αθήνα, καθώς και με την Αλεξανδρούπολη. Ο σιδηροδρομικός σταθμός της πόλης είναι στο τέρμα της Οδού Σιδηροδρομικού Σταθμού. Τηλ.: 25410 22581.
Το αεροδρόμιο «Μέγας Αλέξανδρος» στην Χρυσούπολη Καβάλας βρίσκεται σε απόσταση 35 χλμ νοτιοδυτικά από την Ξάνθη. Τηλ.: 25910 23601.

Διαμονή

Η Ξάνθη προσφέρει στον επισκέπτη όλες τις δυνατότητες για καλή διαμονή, με αρκετά ξενοδοχεία και πολλά εστιατόρια, ταβέρνες, καφετέριες και μπαράκια.

Έξω από την πόλη, ξενοδοχείο υπάρχει στα Πηγάδια, 10 χλμ από την Ξάνθη, όπου βρίσκεται το υπερσύγχρονο αθλητικό κέντρο της ποδοσφαιρικής ομάδας Skoda Ξάνθη, που αγωνίζεται στο πρωτάθλημα της Σούπερ Λίγκα. Ξενοδοχεία υπάρχουν, επίσης, στην παραλιακή ζώνη – στα Άβδηρα, το Πόρτο Λάγος, τη Μάνδρα και αλλού – καθώς και κοντά στο Νέστο ποταμό, στην Σταυρούπολη, τα Κομνηνά και τους Τοξότες, και στην δυτική ορεινή περιοχή, στους οικισμούς Άνω Καρυόφυτο, Λυκοδρόμιο και Λειβαδίτης, γνωστό για τον υπέροχο καταρράκτη του.

Η Ξάνθη έχει πλούσια αγορά και φημίζεται για την κουζίνα της και τα γλυκά της – τις καριόκες, το σαραγλί και άλλα. Κάθε Σάββατο στο Παζάρι μπορεί κανείς να βρει τα πάντα, αλλά και να χαρεί την παραδοσιακή ατμόσφαιρα.

Κατά την αρχαιότητα, στην περιοχή ζούσαν διάφορα θρακικά φύλα – οι Βίστωνες στη λίμνη Βιστωνίδα, οι Σατραίοι στα ορεινά και άλλοι πιο δυτικά. Η κύρια εγκατάσταση των Σατραίων βρισκόταν στον ποταμό Κόσυνθο, στην είσοδο προς την ορεινή περιοχή, και ονομαζόταν Πάρα, δηλαδή πόρος (διάβαση).

Αργότερα το όνομα έγινε Τόπειρος και κατά τη Ρωμαϊκή εποχή, μετά το 100 πΧ, ο οικισμός εξελίχθηκε σε πόλη. Τα Βυζαντινά χρόνια, το 549, καταστράφηκε από βαρβάρους, αλλά ξαναχτίστηκε και οχυρώθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό. Καταστράφηκε πάλι τον 8ο αιώνα, αλλά χτίστηκε εκ νέου με το λατινικό όνομα Ρούσιο. Το 879 αναφέρθηκε για πρώτη φορά με το όνομα Ξάνθεια. Τον 13ο αιώνα ήταν μεγάλη και οχυρωμένη πόλη. Το 1385 κατακτήθηκε από τους Τούρκους μαζί με όλη την Θράκη.

Στο πέρασμα του χρόνου αναπτύχθηκε η καπνοκαλλιέργεια και η φημισμένη ποικιλία της περιοχής «μπασμάς» έφερε την οικονομική άνθηση. Η ανάπτυξη ανακόπηκε κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, όταν πολλοί κάτοικοι φυλακίστηκαν ή θανατώθηκαν. Το 1829 δύο αλλεπάλληλοι σεισμοί προξένησαν μεγάλες καταστροφές. Αλλά η Ξάνθη ξαναχτίστηκε γρήγορα.

Η ανοικοδόμηση, το διάστημα 1830 – 1845, έγινε από μαστόρους από την Δυτική Μακεδονία και την Ήπειρο. Μετά το 1870 άρχισε η δεύτερη φάση της ανάπτυξης της σημερινής Παλιάς Πόλης, που συνδυάστηκε με τη νέα περίοδο οικονομικής άνθησης, καθώς μάλιστα το 1891 ολοκληρώθηκε η σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης – Κωνσταντινούπολης. Εκείνη την εποχή υπήρχαν στην Ξάνθη προξενεία της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Γαλλίας και της Αυστροουγγαρίας.

Κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, η Ξάνθη κατακτήθηκε στις 8 Νοεμβρίου 1912 από τους Βουλγάρους. Στον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο, ο ελληνικός στρατός μπήκε στην πόλη στις 13 Ιουλίου 1913, αλλά με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου στις 28 Ιουλίου όλη η Θράκη παραχωρήθηκε στην Βουλγαρία. Μετά την ήττα των κεντρικών αυτοκρατοριών στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η πόλη απελευθερώθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1919. Με τη Συνθήκη των Σεβρών, στις 28 Ιουλίου 1920, η Δυτική Θράκη ενσωματώθηκε στην Ελλάδα. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η πόλη βρέθηκε πάλι υπό βουλγαρική κατοχή. Απελευθερώθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1944 και πήρε πάλι τον δρόμο της.

Από τις αρχές του 21ου αιώνα, αναπτύσσεται συνεχώς. Μεγάλο ρόλο στην εξέλιξή της έχει παίξει η λειτουργία της Πολυτεχνικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Η Ξάνθη είναι η γενέτειρα, μεταξύ άλλων, του μεγάλου συνθέτη μας Μάνου Χατζιδάκι (1925 – 1994) και της σπουδαίας λαογράφου Μέλπως Μερλιέ (1889 – 1979).

Η Ξάνθη, οικονομικό, εμπορικό και μορφωτικό κέντρο της περιοχής, είναι πόλη με δυναμισμό και πολυπολιτισμικό χαρακτήρα. Καθημερινή ζωή, υπηρεσίες, αγορά, πολιτιστικές εκδηλώσεις και αθλητισμός, συνθέτουν μια εικόνα ζωντάνιας, που εμπλουτίζεται από τον φοιτητόκοσμο της Πολυτεχνικής Σχολής.

Από τη μια η σύγχρονη πόλη, με τις πλατείες και τα καταστήματα, τις ταβέρνες και τα ζαχαροιπλαστεία, τις καφετέριες και τα μπαράκια, και από την άλλη η Παλιά Πόλη, κόσμημα αρχιτεκτονικής και παράδοσης.

Η κεντρική πλατεία, ένα από τα κύρια αξιοθέατα, σχεδιάστηκε το 1870. Στα τέλη της δεκαετίας του 1880 χτίστηκε το μεγάλο ρολόι, σήμα κατατεθέν της πόλης.

Κοντά, στην πλατεία Εμπορίου, γίνεται κάθε Σάββατο το Παζάρι. Φρούτα και λαχανικά, βότανα, παραδοσιακές τροφές, οικιακά είδη, υφαντά, χειροποίητα έργα τέχνης και πολλά άλλα. Λαϊκό πανηγύρι με ανατολίτικο χρώμα και λαογραφικό χαρακτήρα! Οι πρώτες αναφορές του ανάγονται στον 15ο αιώνα. Μέχρι το 1920 γινόταν κάθε Κυριακή στην κεντρική πλατεία. Θεωρείται η μεγαλύτερη υπαίθρια αγορά της Βόρειας Ελλάδας και προσελκύει κόσμο από πολλά άλλα μέρη.

Υπάρχουν, επίσης, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, το Ιστορικό Μουσείο, το Μουσείο Παιδικής Τέχνης, το Μουσείο Καπνού και η Δημοτική Πινακοθήκη, που έχει το όνομα του ζωγράφου της πόλης Χρήστου Παυλίδη (Αττάλεια, 1913 – Ξάνθη, 1998). Στην Παλιά Πόλη είναι το Λαογραφικό Μουσείο.

Στα Κιμμέρια, 4 χλμ ανατολικά από την Ξάνθη, είναι η Πολυτεχνειούπολη, και στα Πηγάδια, 10 χλμ νοτιοανατολικά, οι εγκαταστάσεις της ποδοσφαιρικής ομάδας Skoda Ξάνθη, που αγωνίζεται στο πρωτάθλημα της Σούπερ Λίγκα – υπερσύγχρονο γήπεδο και προπονητικό κέντρο.

Κοντά στην πλατεία Ελευθερίας, στην είσοδο της πόλης από την πλευρά του σιδηροδρομικού σταθμού, βρίσκονται οι περίφημες καπναποθήκες – τα καπνομάγαζα – μεγάλα οικοδομήματα από την εποχή της ακμής, που συνθέτουν ένα από τα ωραιότερα σύνολα βιομηχανικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα.

Οι πρώτες καπναποθήκες χτίστηκαν μετά το 1860 και ήταν μονώροφες. Πολύ μεγαλύτερες χτίστηκαν στο τέλος του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Αποτέλεσαν ιδιαίτερη συνοικία, νοτιοανατολικά από την Παλιά Πόλη, κοντά στον δρόμο και τον σιδηρόδρομο. Τότε η περιοχή πλημμύριζε συχνά και δεν ήταν κατάλληλη για κατοίκηση. Το έδαφος προσφερόταν, όμως, για να κατασκευαστούν ημιυπόγειοι χώροι, απαραίτητοι για τις καπναποθήκες.

Υπάρχουν 57 κτίρια, που σταδιακά αξιοποιούνται, στεγάζοντας διοικητικές υπηρεσίες και πολιτιστικές δραστηριότητες.

Η Παλιά Πόλη της Ξάνθης

Κόσμημα της Ξάνθης, στην βόρεια πλευρά της, η Παλιά Πόλη, είναι ένα από τα ωραιότερα παραδοσιακά οικιστικά σύνολα στην Ελλάδα. Πλακόστρωτα δρομάκια και μικρές πλατείες συνθέτουν δαιδαλώδεις διαδρόμους ανάμεσα σε παραδοσιακές και νεοκλασικές κατοικίες με ανάγλυφες πόρτες και αυλές με λουλούδια.

Ο περίπατος μας γυρίζει στον 19ο αιώνα, όταν η πόλη άρχισε να ξαναχτίζεται μετά τους σεισμούς του 1829 από μαστόρους που ήρθαν από την Δυτική Μακεδονία και την Ήπειρο. Πλάι στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική, νεοκλασικά αρχοντικά δυτικής τεχνοτροπίας, ιδιοκτησίες καπνεμπόρων της εποχής, θυμίζουν ότι η πόλη ήταν τότε ένα αστικό κέντρο, στο οποίο αποτυπώνονταν η ευημερία και οι επαφές με την Δύση χάρις στα περιζήτητα καπνά του.

Το 1976 η Παλιά Πόλη ανακηρύχθηκε διατηρητέος οικισμός. Χίλια διακόσια κτίσματα έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα. Ένα από τα ωραιότερα κτίρια, παλιό αρχοντικό καπνέμπορου, στεγάζει το δημαρχείο.

Σε ένα άλλο θαυμάσιο κτίριο, κοντά στην πλατεία Μητροπόλεως, λειτουργεί το Λαογραφικό Μουσείο. Το κτίριο, μακεδονικής αρχιτεκτονικής, χτίστηκε στα μέσα του 19ου αιώνα, με τοιχογραφίες και πλούσιο ξύλινο και ξυλόγλυπτο διάκοσμο στο εσωτερικό του. Στο μουσείο παρουσιάζονται συλλογές με υφαντά και κεντήματα, κοσμήματα, θρακιώτικες φορεσιές, οικιακά σκεύη, γεωργικά εργαλεία και άλλα.

Τα μοναστήρια της Ξάνθης

Πάνω από την πόλη της Ξάνθης, βορειοανατολικά, είναι το μοναστήρι της Παναγίας της Αρχαγγελιώτισσας, σε υψόμετρο 160. Πήρε τη σημερινή του μορφή το 1841, αλλά αναφέρεται από το 1559. Στην ανατολική πτέρυγα στεγάζεται το Εκκλησιαστικό Μουσείο της Μητρόπολης Ξάνθης.

Βόρεια, σε υψόμετρο 170, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Καλαμούς, ανάμεσα σε πανύψηλα δέντρα, πάνω από την χαράδρα του ποταμού Κόσυνθος, με θαυμάσια θέα στην πεδιάδα. Ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα. Κατά την παράδοση, η εικόνα της Παναγίας βρέθηκε σε καλαμιές στις όχθες του ποταμού Κόσυνθος και έτσι πήρε το όνομά του.

Βορειοδυτικά από την Ξάνθη, σε υψόμετρο 150, είναι το μοναστήρι των Αγίων Ταξιαρχών, μέσα σε δάσος με πεύκα και ακακίες, κάτω από την βυζαντινή οχύρωση της Ξάνθης. Χτίστηκε τον 16ο αιώνα και στην εκκλησία του υπάρχουν ωραίες τοιχογραφίες και σπάνιας εικόνες.

Ορεινές ομορφιές της Ξάνθης

Η ορεινή περιοχή της Ξάνθης είναι γεμάτη φυσικές ομορφιές. Τα βουνά Χαϊντού και Κούλα είναι τμήμα της οροσειράς της Ροδόπης, με την υψηλότερη κορυφή, το Γυφτόκαστρο, στα 1.827 μ. Μια περιοχή 32.000 στρεμμάτων ανήκει στο δίκτυο NATURA και προστατεύεται ως μνημείο της φύσης, με δάση δρυός, οξιάς, πεύκης, σημύδας και σπάνια φυτά. Το βουνό Χαϊντού είναι από τους σημαντικότερους βιότοπους μεγάλων θηλαστικών, όπως οι αρκούδες, οι λύκοι και άλλα. Είναι, επίσης, καταφύγιο και τόπος αναπαραγωγής για πολλά είδη πουλιών.

Στην περιοχή της Ξάνθης υπάρχουν 35 πέτρινα τοξοειδή γεφύρια, τα περισσότερα χτισμένα τον 18ο και τον 19ο αιώνα από Ηπειρώτες μαστόρους. Βρίσκονται κυρίως στα ορεινά, στους ποταμούς Κόσυνθος και Κομψάτος. Δώδεκα από αυτά έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα.

Βόρεια από την πόλη βρίσκονται τα χωριά της περιοχής του Εχίνου, που διατήρησαν την γλώσσα και τα έθιμά τους, και βορειοδυτικά, προς τον Νέστο ποταμό, τα Νεστοχώρια, αγροτικά χωριά που γνώρισαν ακμή με την καλλιέργεια του καπνού, αλλά είδαν τον πληθυσμό τους να μειώνεται τα νεώτερα χρόνια. Σ’ αυτή την πλευρά βρίσκεται ο καταρράκτης του Λειβαδίτη, με το νερό να πέφτει από ύψος πάνω από 35 μέτρα. Η περιοχή προσφέρεται για αναρριχήσεις, πορεία σε φαράγγια και εξερεύνηση σπηλαίων.

Νότια, 25 χλμ από την Ξάνθη, βρίσκεται ο οικισμός Άβδηρα και πιο νότια ο χώρος της ομώνυμης αρχαίας πόλης. Στην ακτή, ο παραλιακός οικισμός Σκάλα. Στην θέση του αρχαίου λιμανιού, το σημερινό λιμανάκι, καταφύγιο για σκάφη αναψυχής και ερασιτέχνες ψαράδες, και γύρω απάνεμοι όρμοι και ωραίες παραλίες.

Τα Άβδηρα ήταν μια από τις σημαντικότερες αρχαίες πόλεις της Θράκης. Ιδρύθηκε το 665 πΧ από αποίκους της πόλης Κλαζομεναί της Μικράς Ασίας, αλλά οι εισβολές των ντόπιων και οι εδαφικές συνθήκες δεν επέτρεψαν την ανάπτυξή της. Το 545 πΧ αποικίστηκε πάλι, από την Τέω της Μικράς Ασίας. Η νέα πόλη άκμασε, έγινε μεγάλο καλλιτεχνικό κέντρο και ανέδειξε σπουδαίους φιλοσόφους, όπως ο Δημόκριτος, ο Πρωταγόρας, ο Λεύκιππος και ο Εκαταίος.

Το 356 πΧ κατακτήθηκε από τον Φίλιππο Β΄. Οι προσχώσεις του ποταμού Νέστου υποχρέωσαν τους κατοίκους να εγκατασταθούν νοτιότερα. Η νέα πόλη χτίστηκε σύμφωνα με το ιπποδάμειο σύστημα, με τις κατοικίες σε οικοδομικά τετράγωνα. Είχε ισχυρά τείχη, ακρόπολη, θέατρο και δύο λιμάνια.
Το 170 πΧ κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους. Ήρθε, όμως, η παρακμή και τον 4ο αιώνα μΧ οι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν στο λόφο της ακρόπολης. Ο νέος οικισμός ονομάστηκε Πολύστυλον, επειδή διακρίνονταν πολλοί στύλοι – οι κίονες στα ερείπια της αρχαίας πόλης. Η περιοχή παρέμεινε κατοικημένη μέχρι τον 14ο αιώνα.

Οι ανασκαφές άρχισαν το 1950 και συνεχίζονται, παράλληλα με εργασίες ανάπλασης και συντήρησης. Από την πρώτη πόλη έχει ανασκαφεί το βόρειο τμήμα του τείχους και μία κατοικία. Από την περίοδο της μεγάλης ακμής σώζονται το τείχος, ιερό της Δήμητρας, ένας νεώσοικος και κατοικίες. Σημαντικά μνημεία είναι η περιοχή της Δυτικής Πύλης, το τείχος του 4ου αιώνα πΧ, οικία κλασικής εποχής με ψηφιδωτό δάπεδε με δελφίνια και ρωμαϊκή οικία με πλακόστρωτη περίστυλη αυλή. Έχουν επίσης εντοπιστεί λιμενικά έργα σε διάφορα σημεία – τρία στη στεριά και δύο στην παραλία.

Ευρήματα από τις ανασκαφές μπορούμε να δούμε στο αρχαιολογικό μουσείο. Υπάρχει, επίσης, λαογραφικό μουσείο σε κτίριο του 19ου αιώνα. Το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουλίου γίνονται οι πολιτιστικές εκδηλώσεις «Δημοκρίτεια», που διαρκούν πέντε ημέρες.

Ένας από τους πιο ωραίους περίπατους! Νοτιοανατολικά από την Ξάνθη, στο Πόρτο Λάγος και τη λίμνη Βιστωνίδα!
Η λίμνη Βιστωνίδα βρίσκεται ανάμεσα στις περιοχές της Ξάνθης και της Ροδόπης, στον μυχό του όρμου Πόρτο Λόγος – ή Βιστωνίας, από το αρχαίο όνομα της περιοχής. Η λίμνη και ο όρμος χωρίζονται με μια γλώσσα στεριάς, δημιουργημένη από τις προσχώσεις των ποταμών και τα θαλάσσια ρεύματα, και επικοινωνούν με τρία κανάλια, με αποτέλεσμα η λίμνη να έχει τα χαρακτηριστικά της λιμνοθάλασσας με υφάλμυρα νερά.

Η Βιστωνίδα έχει έκταση 46 τ χλμ, μεγαλύτερο μήκος 12,5 χλμ, μεγαλύτερο πλάτος 7 χλμ και μέσο βάθος 4 μ. Τροφοδοτείται από τους ποταμούς Κόσυνθος και Κομψάτος και ένα μικρότερο ποταμό. Τα αβαθή νερά της είναι πλούσια σε αλιεύματα, όπως δείχνουν τα πολλά ιχθυοτροφεία.
Γύρω της υπάρχουν πυκνοί καλαμώνες, μικρά Δέλτα των ποταμών, αρμυρίκια και υγρά λιβάδια. Προς την ακτή σχηματίζονται οι λιμνοθάλασσες Λάφρη, Λαφρούδα, Αλυκή, Έλος και Πόρτο Λάγος. Κοντά, σε ένα νησάκι, βρίσκεται το μετόχι του Αγίου Νικολάου, της Μονής Βατοπεδίου του Αγίου Όρους, χτισμένο τον 11ο αιώνα και ανακαινισμένο το 1904.

Η Βιστωνίδα είναι ένας από τους πιο σημαντικούς υδροβιότοπους και ανήκει στο δίκτυο NATURA 2000. Έχουν καταγραφεί 260 είδη πουλιών, από τα οποία ορισμένα σπάνια ή απειλούμενα.

Το Πόρτο Λάγος, 26 χλμ από την Ξάνθη, είναι ένας γραφικός ψαράδικος οικισμός, με ωραίες ψαροταβέρνες. Από το λιμάνι του, αγκυροβόλιο για αλιευτικά σκάφη, διακινούνται τα προϊόντα της περιοχής. (Λιμεναρχείο, τηλ. 25410 96666).
Στο Πόρτο Λάγος λειτουργεί Κέντρο Ενημέρωσης για το οικοσύστημα της περιοχής. Τηλ.: 25410 96646.

Ο Νέστος είναι ένας από τους ωραιότερους ποταμούς και παράλληλα ένα οικοσύστημα με μεγάλη οικολογική αξία. Σχηματίζει μαίανδρους με σπάνιες φυσικές ομορφιές, δημιουργεί παραποτάμια δάση και καταλήγει σε ένα Δέλτα που αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς ελληνικούς υδροβιότοπους. Το δασικό και υδάτινο οικοσύστημά του προστατεύεται με τη Σύμβαση Ραμσάρ και ανήκει στο δίκτυο NATURA 2000.

Ο Νέστος πηγάζει από τα βουνά Ρίλα της Βουλγαρίας και έχει συνολικό μήκος 234 χλμ και λεκάνη απορροής 6.178 τ χλμ. Το μήκος του στο ελληνικό έδαφος είναι 130 χλμ και η λεκάνη απορροής 2.524 τ χλμ.
Μπαίνει στην Ελλάδα στην περιοχή της Δράμας, ανάμεσα στα βουνά Όρβηλος και Δυτική Ροδόπη, και συνεχίζει ως φυσικό όριο ανάμεσα στις περιοχές Δράμας και Ξάνθης και τις περιοχές Καβάλας και Ξάνθης. Περνάει από την πανέμορφη κοιλάδα που έχει το όνομά του – Στενά του Νέστου – αρδεύει την πεδιάδα της Ξάνθης και καταλήγει στο Αιγαίο πέλαγος απέναντι από την Θάσο.
Εκεί, δημιουργεί ένα πανέμορφο παραποτάμιο δάσος, που κατά το μεγαλύτερο μέρος του δυστυχώς έχει χαθεί, και σχηματίζει το μεγάλο Δέλτα του, που ευτυχώς εξακολουθεί να είναι σημαντικός υδροβιότοπος.
Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής του, από το φράγμα της Πλατανόβρυσης μέχρι το Δέλτα, μπορούμε να κατέβουμε με κανό ή καγιάκ. Υπάρχουν γραφεία που οργανώνουν τέτοιες εξορμήσεις, καθώς επίσης ποδήλατο βουνού, ιππασία και πεζοπορίες σε μονοπάτια στο παραποτάμιο δάσος του Δέλτα, στην κοιλάδα του Νέστου και βορειότερα στους καταρράκτες του Λειβαδίτη και τα δάση της Δυτικής Ροδόπης.

Τα Στενά του Νέστου

Τα Στενά του Νέστου είναι μια κοιλάδα με μήκος 17 χλμ, που διασχίζει ο Νέστος από την Σταυρούπολη μέχρι τους Τοξότες της Ξάνθης. Οι μαιανδρισμοί του ποταμού και τα επιβλητικά πρανή, απόκρημνα, αλλά κατάφυτα, δημιουργούν μια μαγευτική περιοχή. Η κοιλάδα έχει έκταση 23.800 στρέμματα και προστατεύεται ως αισθητικό δάσος, προσφέροντας καταφύγιο σε 500 είδη χλωρίδας και 210 είδη πανίδας.
Μπορούμε να χαρούμε την ομορφιά της είτε διασχίζοντας με κανό το ποτάμι, είτε ακολουθώντας το μονοπάτι από την Γαλάνη, κοντά στους Τοξότες, μία από τις ωραιότερες πεζοπορικές διαδρομές στην Ελλάδα. Υπέροχο είναι το πέρασμα των Στενών με το τρένο. Στους οικισμούς της περιοχής υπάρχουν καταλύματα, αναψυκτήρια και καλό φαγητό.

Το Δέλτα του Νέστου

Το Δέλτα του ποταμού Νέστου απλώνεται σε μια έκταση 550.000 στρεμμάτων, από τη Νέα Καρβάλη μέχρι τα Άβδηρα, και αποτελεί προστατευόμενο υδροβιότοπο και μέρος του εθνικού πάρκου της περιοχής μαζί με τις λίμνες Βιστωνίδα και Ισμαρίδα.
Στην περιοχή βρίσκεται το περίφημο Μεγάλο Δάσος (Κοτζά Ορμάν), ένα πανέμορφο παραποτάμιο δάσος, που κάποτε ήταν το μεγαλύτερο της Βαλκανικής χερσονήσου και ένα από τα μεγαλύτερα και ωραιότερα παραποτάμια δάση της Ευρώπης. Είχε έκταση 125.000 στρέμματα, που το 1940 είχε μειωθεί σε 72.000.
Την δεκαετία του 1950 εκχερσώθηκε και τώρα καλύπτει μόνον 4.600 στρέμματα και από τις δύο πλευρές του ποταμού. Διατηρεί, όμως, τη σπάνια φυσική ομορφιά του με πλούσια χλωρίδα και πανίδα και προσφέρει καταφύγιο σε 300 είδη πουλιών και σε πολλά θηλαστικά, ενώ στις λιμνοθάλασσες του Δέλτα ζουν αρκετά είδη ψαριών.

Στην δυτική πλευρά του Δέλτα οι φερτές ύλες και τα θαλάσσια ρεύματα έχουν σχηματίσει μικρές λιμνοθάλασσες – Βασσόρα, Ερατεινό, Αγίασμα, Κοκάλα, Κεραμωτή και Μοναστηράκι – ενώ στην ανατολική πλευρά υπάρχουν εκτάσεις με αμμοθίνες, που διακόπτονται από υγρότοπους.
Μπορούμε να πάμε είτε από τα ανατολικά, από την περιοχή του Εράσμιου της Ξάνθης, είτε από τα δυτικά, από την περιοχή της Κεραμωτής της Καβάλας.
Πληροφορίες:
Κέντρο Ενημέρωσης Δέλτα Νέστου, Κεραμωτή, τηλ.: 25910 51831.
Κέντρο Ενημέρωσης Παραποτάμιου Δάσους Νέστου, τηλ.: 29462 74646.

Παραλίες

Στην ακτογραμμή της περιοχής της Ξάνθης απλώνονται ωραίες παραλίες με αμμουδιά, ρηχά νερά και εύκολη πρόσβαση.
Οργανωμένες παραλίες με αναψυκτήρια και δυνατότητες για θαλάσσια σπορ υπάρχουν στο Εράσμιο, τα Μάγγανα, το Μυρωδάτο, τα Άβδηρα και τη Μάνδρα, με τις παραλίες Άι Γιάννης και Πόρτο Μόλο.

Εκδηλώσεις

Στην Ξάνθη γίνονται πολλές και ποικίλες εκδηλώσεις κατά την διάρκεια του χρόνου.Φεβρουάριος: Λαογραφικές Γιορτές, θέατρο, συναυλίες, χορευτικά συγκροτήματα κά. Επίκεντρο το φημισμένο Καρναβάλι, που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον από όλη την Ελλάδα. Χορωδιακό Φεστιβάλ αφιερωμένο στον Μάνο Χατζιδάκι. Ιούνιος: Γιορτές Νεολαίας - θέατρο, μουσική, χορό και ζωγραφική. Σεπτέμβριος: Γιορτές της Παλιάς Πόλης - μουσική, υπαίθριες ταβέρνες, εκθέσεις βιβλίων και ζωγραφικής και άλλα δρώμενα.

Άλμπουμ Φωτογραφιών

Ξάνθη Η πόλη

Η πόλη

Ξάνθη Η φύση

Η φύση

Το καρναβάλι της Ξάνθης

Το καρναβάλι της Ξάνθης

Ξάνθη Τα κτήρια

Τα κτήρια

Ο καιρός τώρα